Αρχική Blog Σελίδα 2

Γιατί με την σημερινή στρατηγική δεν κερδίζουμε την Τουρκία – Καθημερινή 31.12.21

Valinakis Kathimerini 31.12.21

Με την επίσημη πλέον αμφισβήτηση της ελληνικότητας των νησιών του Αν.Αιγαίου και ενόψει μιας ακόμη κρίσιμης χρονιάς στα εξωτερικά ,είναι αναγκαία μια ψύχραιμη αξιολόγηση της εθνικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία. Μακρυά από τις Συμπληγάδες του αισιόδοξου εφησυχασμού και της εύκολης πλειοδοσίας πατριωτισμού, θα επιχειρήσουμε μια κατά το δυνατόν αντικειμενική στάθμιση του αν πράγματι «έξω πάμε καλά» ή χρειαζόμαστε μια νέα στρατηγική.
Στα σχεδόν δυόμισυ χρόνια του βίου της η κυβέρνηση σημείωσε σημαντικές επιτυχίες. Η διαχείριση της κρίσης στον Έβρο, οι συμφωνίες αμυντικής συνδρομής με τη Γαλλία και τα Εμιράτα, η πολυδιάστατη ενίσχυση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ, η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, οι εντυπωσιακές παραγγελίες υπερσύγχρονων στρατιωτικών εξοπλισμών (Rafale, Belharra κλπ), ήταν αναμφίβολα σημαντικές κινήσεις στη διπλωματικο-στρατιωτική σκακιέρα. Έγιναν σε μερικούς μήνες όσα δεν είχαν γίνει σε μια δεκαετία.
Πόσο αξιόπιστο είναι όμως το κυβερνητικό αφήγημα της δυναμικής Ελλάδας απέναντι στην «απομονωμένη» Τουρκία; Επαρκούν οι αναμφίβολες επιτυχίες για να εξισορροπήσουν έναν αδίστακτο και αυξητικά συγκρουσιακό αντίπαλο που έφτασε να αμφισβητήσει στον ΟΗΕ ελληνικό έδαφος; Επαρκούν όταν σημειώνει κι αυτός επιτυχίες κι ελίσσεται συχνά ακόμη πιο γρήγορα και έξυπνα; Πείθει το «στρατηγικό»αφήγημα περί «ισχυρών συμμάχων και εταίρων που αποτρέπουν και τιμωρούν» την τουρκική επιθετικότητα; Μπορούμε να εφησυχάσουμε ότι με νέες συμμαχίες και εντυπωσιακούς εξοπλισμούς (πάντως για το 2025) η Τουρκία αξιολογεί ως ισχυρή την αποτρεπτική μας ικανότητα και άρα «στριμωγμένη» παραιτείται από απειλές και παράλογες διεκδικήσεις;
Ας επιχειρήσουμε μια αναγκαστικά τηλεγραφική αλλά ψύχραιμη στάθμιση των εθνικών κερδοζημιών με βάση πραγματικά δεδομένα. Το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο δυστυχώς καλά κρατεί και με ευχολόγια δεν φεύγει απ´το πεδίο. Το ίδιο και η επισημοποίηση των παραληρηματικών αφηγημάτων της «Γαλάζιας Πατρίδας» και των «γκρίζων ζωνών».Μαζί με τη θρασύτατη αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί των νησιών του Αν.Αιγαίου (μέσω της πίεσης για αποστρατικοποίησή τους) θέτουν σε εντελώς νέα βάση τις ανάγκες της παραδοσιακής εθνικής στρατηγικής. Προσθέστε και τη νέα τουρκική πρόταση για δύο κράτη στην Κύπρο, τα Βαρώσια,τον εκτουρκισμό των Κατεχομένων κλπ, και διαγράφονται συνολικά μπροστά μας αλλαγές “game changer“ σε βάρος του Ελληνισμού.
Μπορεί η ακολουθούμενη πεπατημένη παλαιότερων ετών να αντιμετωπίσει τέτοιου μεγέθους προκλήσεις; Μπορεί κανείς βάσιμα να προσδοκά ότι στο τραπέζι των «διερευνητικών» (όπου πιεζόμαστε να διαπραγματευτούμε σχεδόν αποκλειστικά βάσει της παραπάνω τουρκικής ατζέντας), μπορούμε κάτι να κερδίσουμε απλά «απορρίπτοντας υπερήφανα» τις τουρκικές απαιτήσεις;
Από πλευράς εξάλλου συμμαχιών, καίτοι ιδιαίτερα χρήσιμες, προβληματίζει η αδυναμία μετάφρασής τους σε χειροπιαστά κέρδη. Παρά την «θετική φλυαρία» της ΕΕ, απογοητεύει η αδυναμία εξασφάλισης αποτελεσματικής πίεσης στην Άγκυρα. Πρακτικά απούσες είναι και οι άλλες πολυδιαφημισμένες συμμαχίες στην Αν.Μεσόγειο που δεν μπορέσαμε κάν να αξιοποιήσουμε με ασκήσεις στο απειλούμενο Αν.Αιγαίο. Ο αγωγός EastMed ήταν θνησιγενής (ως μη βιώσιμος )εξαρχής, αλλά κατέρρευσε κι από τα «πυρά» της «γαλάζιας πατρίδας». Προκληθέντες «επί του πεδίου» της Αν.Μεσογείου κατά και μετά την κρίση του 2020, προτιμήσαμε: α) να δηλώνουμε τα δικαιώματά μας πέραν των 6 ν.μ. απλά ως «δυνάμει» απέχοντας φοβικά από σαφέστερες διατυπώσεις, β) να καθησυχάσουμε επ’αυτού και επίσημα την Άγκυρα, αποκηρύσσοντας την μέχρι πρότινος ανεπίσημη «σημαία» μας του χάρτη της Σεβίλης (στον οποίο η ΕΕ αποτύπωσε την ΑΟΖ των 500.000 χλμ2 που δικαιούμαστε σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασσας), και γ) να αποδείξουμε (δυστυχώς και έμπρακτα) ότι «δεν είμαστε μαξιμαλιστές»,μη υπερασπισθέντες φίλια ερευνητικά σκάφη στην οριοθετημένη ΑΟΖ μας όταν κυνηγήθηκαν από τουρκικές φρεγάτες. Για να μην αναφερθούμε στις απειλητικές εκκρεμότητες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο (μεταξύ Ρόδου και Καστελορίζου) και με Λιβύη, που με ευσεβοποθική ανάγνωση της «αξιοπιστίας» των Μεσανατολιτών συμμάχων μας και χωρίς «έξυπνες» πρωτοβουλίες εγκυμονούν νέες απογοητεύσεις.
Οι αδυναμίες αυτές εκπορεύονται πιθανότατα από μια ανεξήγητη άρνηση αποδοχής ότι το διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον αλλάζει ραγδαία κι επικίνδυνα, και από «σιγουρατζίδικη» προσκόλληση στην ακολουθούμενη εδώ και δεκαετίες «διαχείριση» κρίσεων που όμως οδήγησε σε εθνικές ζημιές και τουρκικά κέρδη. Ο χώρος δεν επαρκεί εδώ αλλά έχω συχνά εξηγήσει ότι σε κάθε κρίση κάνουμε τα ίδια λάθη με την προηγούμενη.
Συμπερασματικά, κάθε σχεδόν μήνα η κυβέρνηση αναγγέλλει (ορθά κατά τα άλλα) και μια στρατηγική για επιμέρους θέματα ή κοινωνικές ομάδες. Όταν η Άγκυρα χτίζει μεθοδικά αφήγημα «νομιμοποίησης» ένοπλου εκβιασμού για διεκδίκηση ακόμη και ελληνικού εδάφους, πότε σκοπεύει να ασχοληθεί συνολικά και σε βάθος με την εθνική στρατηγική; Το έργο ομολογουμένως δεν είναι εύκολο, ιδέες όμως υπάρχουν. Πόσα πρέπει ακόμη να υποστούμε για να εγκαταλειφθεί η στρουθοκαμηλική προσέγγιση των τουρκικών απειλών; Γιατί όσες βερμπαλιστικές καταδίκες της τουρκικής επιθετικότητας κι αν εξασφαλίσουμε από παλαιούς και νέους συμμάχους, κι όσους προηγμένους εξοπλισμούς κι αν αγοράσουμε, χωρίς σοβαρή στρατηγική και κυρίως «έξυπνα» αποφασιστικές κινήσεις, απειλείται πλέον και η εδαφική μας ακεραιότητα. Στην αναμέτρηση με την Τουρκία δεν μπορούμε να χάνουμε συνεχώς έδαφος ή να αναβάλλουμε με την ψευδαίσθηση ότι κάποτε θα παραιτηθεί από τις παράλογες αξιώσεις της. Πρέπει αντίθετα να την κερδίσουμε.

Κάρολος Παπούλιας: Ένας ευπατρίδης πατριώτης που κόσμησε τον δημόσιο βίο

Παπούλιας Βαληνάκης WP

Έφυγε δυστυχώς ένας σπουδαίος Έλληνας. Είχα τη μοναδική τύχη να τον γνωρίσω από κοντά: ένα σεμνό πατριώτη, αξιαγάπητο άνθρωπο και πραγματικό ευπατρίδη της πολιτικής.Παρ’όλο που γνώριζε τις διαφορετικές πολιτικές μου πεποιθήσεις, δεν δίστασε να με πάρει κοντά του ως επιστημονικό του σύμβουλο στο ΥΠΕΞ (1983-86). Μου έδωσε την συγκλονιστική ευκαιρία σε πολύ νεαρή ηλικία να γνωρίσω από κοντά μεγαθήρια της παγκόσμιας πολιτικής : Κολ, Μιτεράν, Θάτσερ, Ρέηγκαν, Γκορμπατσώφ κλπ. Έζησα κοντά του την πραγματική εξωτερική πολιτική που αξιοποίησα στη συνέχεια ως καθηγητής και υφυπουργός Εξωτερικών. Όταν το 2004 με ρώτησε ο Κώστας Καραμανλής τη γνώμη μου για τον χαρακτήρα του μόνο καλά λόγια είχα να πω για την αφοσίωσή του στο εθνικό καθήκον. Ως υφυπουργός τον συνόδευσα συχνά ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε σημαντικά ταξίδια στο εξωτερικό, όπως στη Λιβύη όταν πείσαμε τον Καντάφι να οριοθετήσουμε τις ΑΟΖ μας. Αλησμόνητος!

Επέκταση Caravia Beach Hotel Junior Suites 2017-2021

H Ελλάς των Τεσσάρων Θαλασσών – Το σχέδιο Ελλάς επί τέσσερα

Συγγραφέας: Γιάννης Βαληνάκης
Εκδόσεις Ι. Σιδέρης

Μάρτιος 2020

 

ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΙΖΟΥΜΕ ΕΦΗΣΥΧΑΖΟΝΤΑΣ…-ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ ΕΞ ΑΦΟΡΜΗΣ – VOULI.TV Κυπρου 16.12.21

Κάθε φορά που η Τουρκία διεκδικεί απειλητικά ακόμη περισσότερα (όπως τώρα με την επίσημη αμφισβήτηση ακόμη και της ελληνικής κυριαρχίας (!) σε Ρόδο, Κω, Σάμο, Χίο, Λέσβο κλπ.) πολλοί αναλυτές επιμένουν ότι απλώς αναμασά τις πάγιες θέσεις της κι ότι όλα οφείλονται σε εσωτερικές σκοπιμότητες. Όμως όχι μόνο διαψεύδονται από την αδυσώπητη πραγματικότητα, αλλά και συμβάλλουν σε επικίνδυνους εφησυχασμούς. Όσο η Άγκυρα μάς βλέπει να στρουθοκαμηλίζουμε αδρανώντας, τόσο αυξάνει τις απαιτήσεις της.Το δε ακόμη τραγικότερο θα είναι αν/όταν κάποια μέρα Ελλάδα και Κύπρος αποδεχθούν ακόμη χειρότερα από αυτά που έχουμε απορρίψει— και μάλιστα χωρίς κάν ανταλλάγματα…

“Η Τουρκία απειλεί την Ελλάδα και η Ε.Ε. υιοθετεί πολιτική Πόντιου Πιλάτου» | LIFO Podcasts 10.12.21

VALINAKIS LIFO 11.12.21

 

Η Τουρκία απειλεί την Ελλάδα αλλά δυστυχώς η Αθήνα εισπράττει ποντιοπιλατική στάση απ’την ΕΕ. Μήπως όμως φταίει κι η δική μας φοβικότητα αφού οι μόνες φορές που βάλαμε βέτο ήταν επί Ανδρέα Παπανδρέου για τα πιο άσχετα θέματα; Η συγκυρία αλλά και ο κίνδυνος να καταργηθεί προσεχώς, επιτρέπουν να το θέσουμε στην ΕΕ στη σωστή του βάση : ότι δηλ. δεν μπορεί Ελλάδα και Κύπρος να είναι τα μόνα μέλη της που δεν απολαμβάνουν το βασικό αγαθό της ευρωπαικής ενοποίησης —την ασφάλεια και το «ποτέ πια πόλεμος»— και η ΕΕ να κάνει ότι δεν βλέπει! Αδιάψευστος μάρτυρας των περιθωρίων που έχουμε είναι και η προκλητική σε βάρος μας σύγκριση των ισχυρών διαβεβαιώσεων των Δυτικών υπέρ της Ουκρανίας (μη-μέλους!) με τις υποτονικές γενικολογίες της ΕΕ για τη δική μας και την κυπριακή ασφάλεια και ακεραιότητα!

 

 

“Ανάγκη για στρατηγικό σχεδιασμό και έξυπνες κινήσεις” – Άρθρο εφημ. ΤΑ ΝΕΑ 09.12.21

TA NEA VALINAKIS 09.12.21

Οι συναντήσεις του πρωθυπουργού σε Ισραήλ και Ρωσία είναι σημαντικές σε διάφορα επίπεδα, αλλά κυρίως σε σχέση με την αντιμετώπιση της Τουρκίας που παραμένει το υπ’αριθμόν ένα μέλημα της εξωτερικής μας πολιτικής. Παρά την καθησυχαστική όμως ατμόσφαιρα που απέπνευσαν, κινδυνεύουμε γενικότερα να οδηγηθούμε σε επικίνδυνες και επώδυνες ατραπούς. Επαναπαυθήκαμε σε βολικές υπεραπλουστεύσεις  και δεν αξιοποιήσαμε «έξυπνα» και όσο ήταν καιρός τις ευκαιρίες που παρουσιάστηκαν. Εγκλωβισμένοι σε αυτάρεσκα αφηγήματα περί  «ισχυρής αποτροπής» και «νέων συμμαχιών» απέναντι στον «απομονωμένο» Ερντογάν, σήμερα εκπλησσόμαστε με την ευελιξία με την οποία τις αποδυναμώνει.
Χρήσιμη είναι από πολλές απόψεις η συνεννόηση με τη Ρωσία δεδομένης της σημασίας της για πολλά θέματά μας. Δύσκολη όμως ομολογουμένως και η ίδια η επίσκεψη του πρωθυπουργού την ώρα που η Μόσχα κατακεραυνώνεται από πολλούς στη Δύση. Στα μάτια της Ρωσίας οι πολυάριθμες αμερικανικές δυνάμεις που εν μέσω πανηγυρισμών μας αποβιβάζονται στην Αλεξανδρούπολη, στρέφονται εναντίον της. Παρά τη δύσκολη συγκυρία, η στήριξη μιας υπερδύναμης και ισχυρού μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, είναι φυσικά χρήσιμη, ειδικά στο Κυπριακό —ιδίως αν πέρα από τις γενικότητες είχαμε και καμιά «έξυπνη» ιδέα να προτείνουμε (όπως πχ. τον διορισμό από το Σ.Α. ενός «Ειδικού Επόπτη» του ΟΗΕ για τα Βαρώσια, κατά το πρότυπο της περιοχής Μπρίτσκο στη Βοσνία). Επιπλέον, η Ρωσία είναι «σύμμαχος» αλλά και ανταγωνιστής της Τουρκίας σε συγκρούσεις που ενδιαφέρουν την Ελλάδα, με πρώτη τη Λιβύη. Ας ελπίσουμε ότι η Αθήνα πέτυχε να εντάξει στον εξ αντικειμένου συμπλέοντα ρωσικό σχεδιασμό τον δικό μας ζωτικό στόχο, δηλ. την ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Εξάλλου, η επίσκεψη στο Ισραήλ, παρά ορισμένα θετικά σημεία, φαίνεται έμμεσα να επιβεβαιώνει την γενικότερη επαναπροσέγγιση Ερντογάν με τους συμμάχους μας. Εμιράτα, Αίγυπτος, Ισραήλ και Σαουδική Αραβία πολιορκούνται στενά —και δυστυχώς όχι χωρίς ανταπόκριση—με επιθέσεις φιλίας και τουρκικά «δώρα». Εδώ και καιρό επισήμανα το εύθραυστο των προβαλλόμενων αυτών συνεργασιών ως «συμμαχιών». Υπογράμμιζα την ανάγκη να αξιοποιήσουμε (πριν είναι αργά!) την ευνοική συγκυρία των τουρκικών παραληρημάτων ώστε να «δέσουμε» τις χώρες αυτές με συγκεκριμένα κέρδη επί του πεδίου. Ο πολυδιαφημισμένος αλλά αιθεροβάμων αγωγός EastMed βυθίστηκε δυστυχώς αύτανδρος στα νερά της Μεσογείου. Οι όποιες νέες οδεύσεις εξαρτώνται πλέον από την Αίγυπτο και η στρόφιγγα που θα χειρίζεται δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα είναι πάντα φιλική —ιδίως αν συνεχίσουμε να αγνοούμε τις αυξανόμενες ενδείξεις επαναπροσέγγισης με την Άγκυρα.
Αν με το  Ισραήλ είμαστε ακόμη σε αλλαγή τόνων, τα Εμιράτα προχώρησαν περισσότερο (15 δις. επενδύσεων στην Τουρκία και μάλιστα κατά φήμες και στην στρατιωτική βιομηχανία της τελευταίας, εξομάλυνση των σχέσεων, εξουδετέρωση του λαλίστατου Τούρκου αρχιμαφιόζου Πεκέρ κλπ). Τα «αυστηρά μηνύματα» στην Άγκυρα θα στέλνονταν αποτελεσματικά με κοινές πχ. στρατιωτικές ασκήσεις σε νησιά που η Τουρκία απειλεί και θεωρεί αποστρατικοποιημένα, όχι στο Μυρτώο και τον Ευβοικό. Ούτε στέλνονται με αποκήρυξη από μέρους μας του χάρτη της Σεβίλης και την εκκωφαντική σιωπή για το τι δικαιούμαστε/διεκδικούμε ως ΑΟΖ.
Ο χρόνος κυλάει πολύ γρήγορα και όταν δεν τον μεταφράζουμε στη βάση στρατηγικού σχεδίου και «έξυπνων» κινήσεων σε πρακτικά  κέρδη, τρέχει τιμωρητικά σε βάρος μας. Κι όλα αυτά όταν η επόμενη κρίση με την Τουρκία είναι απλά θέμα χρόνου.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΜΗΧΑΝΙΑ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΜΑΧΙΩΝ ΜΑΣ – Συνέντευξη ραδιόφωνο Radio North 98.0 – 09.12.21

NORTH 10.12.21 VALINAKIS

Οι συμμαχίες με τις χώρες της Μ.Ανατολής είναι από τη φύση τους ασταθείς. Το αφήγημα περί ισχυρής αποτροπής και στρατιωτικής σύμπραξης μαζί τους κατά της Τουρκίας αποδυναμώνεται καθημερινά. Οι λόγοι είναι α) 50% επειδή τα συμφέροντά μας δεν ταυτίζονται σε όλα τα θέματα και επίπεδα και β) 50% γιατί ελλείψει σχεδίου και «έξυπνων» ιδεών δεν καταφέραμε να αξιοποιήσουμε τις συμφωνίες που υπογράψαμε. Και τώρα που ο Ερντογάν αντεπιτίθεται βελτιώνοντας βήμα-βήμα τις σχέσεις του με Εμιράτα, Ισραήλ και Αίγυπτο, παρακολουθούμε ειρωνευόμενοι την «κωλοτούμπα» του, αλλά αμήχανοι περί του πρακτέου…Πιθανότατα η χρυσή περίοδος των «συμμαχιών« αυτών πέρασε δυστυχώς ανεπιστρεπτί και ανεκμετάλλευτη…

 ΓΙΑΤΙ Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΧΡΟΝΟΥ- Άρθρο στην εφημερίδα Εστία της Κυριακής 05.12.21

ESTIA 05.12.21
Το ότι η Τουρκία διέρχεται μια πολλαπλή κρίση είναι γενικά γνωστό. Στην οικονομική της αποδυνάμωση και την ολοένα και πιο αυταρχική της διακυβέρνηση προστίθεται τα τελευταία χρόνια και η απομάκρυνσή της από τη Δύση. Παρασυρμένοι από ένα πανηγυρικό  εφησυχασμό και λανθασμένους υπολογισμούς πολλοί στη χώρα μας πίστεψαν στην αποτελεσματικότητα των «νέων συμμαχιών», στον «απομονωμένο Ερντογάν» και στην «ισχυρή αποτροπή» που οικοδομήσαμε. Δυστυχώς, δεν εκμεταλλευθήκαμε επαρκώς και όσο ήταν καιρός τις ευκαιρίες που παρουσιάστηκαν, και τώρα ο διεμβολισμός ορισμένων τουλάχιστον συμμαχιών μας από τον ευέλικτο Τούρκο Πρόεδρο, κινδυνεύει να οδηγήσει σε επικίνδυνες και επώδυνες ατραπούς. Εσωτερικές κρίσεις σε αυταρχικά καθεστώτα γνωρίζουμε ότι συχνά εξάγονται με επιθετικότητα απέναντι στους γείτονες.
Η επόμενη κρίση με την Τουρκία είναι θέμα χρόνου. Το «σύστημα Ερντογάν» προετοιμάζει μεθοδικά τα επόμενα κτυπήματα σε βάρος του Ελληνισμού (Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας):
1. Στήνει το διεθνές και εσωτερικό σκηνικό με το νέο αφήγημα που «δικαιολογεί» την επόμενη φάση της τουρκικής επιθετικότητας. Εσωτερικά παρουσιάζεται μια «διεθνής ιμπεριαλιστική συνωμοσία κατά της νέας και ισχυρής Τουρκίας» που αναγκάζει τον πρόεδρό της σε ένα νέο αγώνα της Ανεξαρτησίας. Εξωτερικά, η Τουρκία απειλείται από μια «αδύναμη» μεν Ελλάδα αλλά που «ενθαρρύνεται σε αυθάδη επιθετικότητα και εξοπλίζεται κατά της Τουρκίας». Οι «προκλήσεις των ελληνοκυπριακών γεωτρήσεων» στην ΑΟΖ θα αποτελέσουν απλώς τη σπίθα.
2. Αποδυναμώνει μεθοδικά και συστηματικά τις νέες ελληνικές «συμμαχίες».  Ην.Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτος, Ισραήλ και Σαουδική Αραβία πολιορκούνται στενά —και δυστυχώς όχι χωρίς ανταπόκριση—με επιθέσεις φιλίας και τουρκικά «δώρα».Η εντυπωσιακότερη στροφή έγινε από το Άμπου Ντάμπι με την πύκνωση των επαφών που επί δεκαετία παρέμεναν εχθρικές και την πρόσφατη δέσμευση επένδυσης 10 δις.δολ. σε τουρκικές επιχειρήσεις και αξίες. Κακώς εκπλήσσεται η Αθήνα με τη θεαματική αυτή  στροφή (που ασφαλώς και δεν είναι απλώς οικονομική ),όταν ήταν ήδη προ μηνών ορατή και προβλέψιμη. Ούτε δημοσιεύθηκε εξάλλου μέχρι σήμερα η διμερής συμφωνία αμυντικής συνδρομής, ούτε κυρώθηκε ποτέ. Τα «αυστηρά μηνύματα» στην Άγκυρα θα στέλνονταν πραγματικά με κοινές στρατιωτικές ασκήσεις σε νησιά που η Τουρκία απειλεί και θεωρεί αποστρατικοποιημένα, όχι στο Μυρτώο και τον Ευβοικό.  Η διεθνής ρευστότητα (ειδικά μετά την πτώση του αφγανικού καθεστώτος) αλλά και η εγγενής αστάθεια σχέσεων στη Μ.Ανατολή έπρεπε να είχαν οδηγήσει σε ταχέα και απτά αποτελέσματα (κι όχι απλώς σε γενικόλογες διακηρύξεις φιλίας) όσο ακόμη μαινόταν η εχθρότητα Άγκυρας- Αμπου Ντάμπι.
Χάθηκαν συνεπώς (ίσως και ανεπιστρεπτί) ευκαιρίες και μοιραία θα ακολουθήσουν και άλλες παρόμοιες εκπλήξεις: η στροφή του Ισραήλ προετοιμάζεται μεθοδικά στο παρασκήνιο και δειλά προμηνύματα εμφανίζονται και στο Ριάντ. Η πλέον όμως επικίνδυνη στροφή που διαγράφεται στον ορίζοντα είναι του Καίρου. Αδυνατούμε να αντιληφθούμε ότι οι πάγοι με την Άγκυρα λιώνουν καθημερινά με συστηματική πρόοδο εκατέρωθεν και η μέρα που θα ξημερώσουμε «αιφνιδιαστικά» με τουρκο-αιγυπτιακή συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ δεν είναι στη σφαίρα του απίθανου.
3. Όπως σε κάθε ελληνο-τουρκική κρίση, έτσι και στην επόμενη, η Άγκυρα θα εγκλωβίσει με «έξυπνες» προκλήσεις την Ελλάδα στο δίλημμα «απαντώ και η κρίση κλιμακώνεται» ή «υποχωρώ διακριτικά» παραπέμποντας στις (υποτονικές) διεθνείς καταγγελίες της Τουρκίας (που όμως δεν την πτοούν). Προσδοκώντας «από μηχανής Θεούς» (δυτική συμπαράσταση, νέες συμμαχίες, κατάρρευση Ερντογάν και τουρκικής οικονομίας, παραίτηση της Τουρκίας από τις διεκδικήσεις της —γράφτηκε κι αυτό…), η πατρίδα του Οδυσσέα φαίνεται να έχει ξεμείνει από ιδέες και »έξυπνες» κινήσεις.
4. Με την Ελλάδα να αναμένει την απόδοση του εξοπλιστικού της προγράμματος σε 2-3 χρόνια και το αντίστοιχο τουρκικό να συμπιέζεται αντίστροφα, δεν είναι αναμενόμενο ο αντίπαλός μας να σπεύσει να επωφεληθεί του παράθυρου ευκαιρίας που διαβλέπει; Ιδίως όταν προσωπικά ο Ερντογάν πιέζεται από τον χρόνο για να αναμετρηθεί με την ιστορία και τον Ατατούρκ ενόψει της εκατονταετίας από τη Λωζάνη.
5. Εθελοτυφλούμε επικίνδυνα σε σχέση και με τον «απομονωμένο» Ερντογάν. Διεθνώς η Τουρκία είναι στρατιωτικά και διπλωματικά πολύ ισχυρότερη (σε σχέση με πριν από πχ 10 χρόνια). και πολλοί σπεύδουν και θα σπεύσουν να την ενισχύσουν. Ας συνειδητοποιήσουμε νηφάλια ότι κι αν οι σχέσεις της με τμήμα (ΗΠΑ, Γαλλία) της Δύσης είναι χειρότερες, αυτό συμβαίνει γιατί δεν έχουν (ακόμη;) αποδεχθεί τη φιλοδοξία της να είναι μια αυτόνομη Μεγάλη Δύναμη. Και πάνω απ’όλα ότι η κριτική που δέχεται απ’τη Δύση αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα, την αυταρχική της διακυβέρνηση και την επιλεκτική της σύμπλευση με τη Ρωσία, κι όχι (όπως θα έπρεπε όμως να εξασφαλίσουμε!) την επιθετικότητά της κατά Ελλάδας και Κύπρου.
Συμπερασματικά, ο ορίζοντας (ουχί τυχαία) έχει ξανά σκοτεινιάσει και όχι μόνο δεν φαίνεται να αξιοποιούμε αποτελεσματικά τις όποιες συμφωνίες, συμμαχίες και ευκαιρίες, αλλά βαδίζουμε μάλλον απροετοίμαστοι προς τη νέα κρίση που επαπειλείται. Ούτε οι εξοπλισμοί που θα προστεθούν μελλοντικά, ούτε οι δημόσιες δηλώσεις εφησυχασμού που γίνονται επαρκούν. Αν μάλιστα συνυπολογιστεί  η αρνητική πρακτική που ακολουθήσαμε στα επεισόδια με τα ερευνητικά σκάφη L’Atalante και Nautical Geo αλλά και η αποκήρυξη του χάρτη της Σεβίλης», οι οιωνοί κάθε άλλο παρά άριστοι φαίνονται. Με «ιδέες της στιγμής» δεν αντιμετωπίζεται ένας απειλητικός, ισχυρός και ευέλικτος γείτονας. Χρειαζόμαστε άμεσα πολύ περισσότερα και πάνω απ’όλα μια νηφάλια και «έξυπνη« στρατηγική αντιμετώπισης των κινδύνων που οι εξελίξεις εγκυμονούν. 

ΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ «ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ»- Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ 30.11.21

TA NEA 30.11.21

Η Τουρκία διέρχεται μια πολυδιάστατη βαθειά κρίση: οικονομική, αυταρχισμού, και στις σχέσεις της με τη Δύση. Παρά τον εμφανή όμως κλυδωνισμό, το σύστημα Ερντογάν, ως αδίστακτο, είναι για το προβλεπτό μέλλον ισχυρότατο και γι αυτό αμήχανη η ομφαλοσκόπηση για το ποιά και πόσο καλύτερη ή χειρότερη θα είναι «η επόμενη μέρα». Χρειαζόμαστε αντίθετα μια «έξυπνη» στρατηγική μεγιστοποίησης των ωφελειών από την τρέχουσα συμπεριφορά της Άγκυρας ως μέτρου στοιχειώδους ασφάλειας απέναντι σε μια πανηγυρική επιστροφή του παραστρατημένου αλλά και αναβαθμισμένου «ασώτου».
Ως προς την οικονομική κρίση χρήσιμο είναι να υπογραμμίσουμε ότι  η Τουρκία είναι πρώτα-πρώτα πολύ μεγάλη και σημαντική για να αφεθεί —παρά τις «φιλότιμες» ιδεοληπτικές προσπάθειες του Ερντογάν— να καταρρεύσει. Επιπλέον, πολλοί ξένοι ενδιαφερόμενοι διαβλέπουν επικερδείς ευκαιρίες στη χειμαζόμενη οικονομία της και σπεύδουν να τις αξιοποιήσουν. Χαρακτηριστικά είναι τα πρόσφατα παραδείγματα του καλού μας «εταίρου» Ισπανίας και πολυδιαφημισμένων νέων «συμμάχων» μας (ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας). Μεταξύ πολλών άλλων πάντως, η φθηνή λίρα συνιστά κίνδυνο για τον ελληνικό τουρισμό το 2022.
Η άλλη εσωτερική διάσταση της τουρκικής κρίσης αφορά στην ολοένα και πιο αυταρχική διακυβέρνηση της γειτονικής μας χώρας από τον Ρ.Τ.Ερντογάν. Οι περισσότεροι αναλυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την Τουρκία σαν μια κανονική δυτική δημοκρατία όταν προ πολλού έχει παύσει να είναι. Ο Πρόεδρός της είναι «πολύ σκληρός για να πεθάνει» εκλογικά και θα κάνει κυριολεκτικά τα πάντα για να μην χάσει τις εκλογές, εάν μάλιστα η επόμενη  εκλογική διαδικασία πράγματι λάβει χώρα πραγματικά ελεύθερα, πράγμα απίθανο. Γενικότερα, είναι πρόωρο να τον «ξεγράφουμε». Όσο όμως λάθος είναι να προεξοφλούμε ότι η οψέποτε διάδοχη κατάσταση θα συνιστά καλύτερο γείτονα, άλλο τόσο είναι και να αναμένουμε υπεραπλουστευτικά και παθητικά («τι Ερντογάν, τι Κιλιντζάρογλου/Γιαβάς/ Εκρέμογλου») τον ρου των γεγονότων.
Η τρίτη διάσταση της τουρκικής κρίσης αφορά στον (κατά  τις πλείστες ελληνικές αναλύσεις) «απομονωμένο» Ερντογάν. Κι αν ακόμη εννοούμε μόνο τις πράγματι προβληματικές σχέσεις με τη Δύση, εθελοτυφλούμε. Διεθνώς η Τουρκία είναι στρατιωτικά και διπλωματικά πολύ ισχυρότερη (σε σχέση με πριν από πχ 10 χρόνια). Κι αν οι σχέσεις της με τμήμα της Δύσης (κυρίως ΗΠΑ, Γαλλία)  είναι χειρότερες, αυτό συμβαίνει κυρίως γιατί δεν έχουν (ακόμη;) αποδεχθεί τη φιλοδοξία της να είναι μια αυτόνομη Μεγάλη Δύναμη. Το πιο δραματικό όμως που υποκρινόμαστε ότι δεν βλέπουμε είναι ότι η δυτική κριτική κατά της Άγκυρας περιορίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, την μη δημοκρατική της διακυβέρνηση και την επιλεκτική της σύμπλευση με τη Ρωσία. Πέραν του ότι η σχετική αυτή αποστασιοποίηση δεν οφείλεται σε ελληνική επιτυχία, το πρόβλημα είναι ότι η κριτική είναι τελείως υποτονική και αναποτελεσματική όταν αφορά στην τουρκική επιθετικότητα εναντίον μας. Κι όμως αυτό ακριβώς θα έπρεπε να επιδιώκουμε και να διασφαλίσουμε μέχρι να γυρίσει ο τροχός: με συνεκτικό σχέδιο να προλάβουμε να κεφαλαιοποιήσουμε και επεκτείνουμε τα πρακτικά κέρδη που δικαιούται ένας αξιόπιστος αλλά και απειλούμενος εταίρος και σύμμαχος.
Επειδή λοιπόν η σημερινή κατάσταση και η δυτική δυσαρέσκεια με την Τουρκία δεν θα διαρκέσουν για πολύ και περνούν ουσιαστικά ανεκμετάλλευτες για εμάς, η «επόμενη μέρα» στην Τουρκία απαιτεί να αξιοποιήσουμε, χθες, και με «διακριτικά έξυπνες» κινήσεις, τις ευκαιρίες. Η όποια διάδοχη κατάσταση στην Τουρκία θα πανηγυριστεί στη Δύση σαν την «επιστροφή του ασώτου» και γι αυτό οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι ο «μόσχος ο σιτευτός» δεν θα θυσιαστεί σε βάρος μας.