ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών & Βουλευτής Δωδεκανήσου

Συνεντεύξεις/Άρθρα

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Έχουμε στην τηλεφωνική μας γραμμή τον Υφυπουργό Εξωτερικών, τον κ. Γιάννη Βαληνάκη. Κύριε Υπουργέ καλημέρα σας.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Καλημέρα σας, καλημέρα στους ακροατές μας.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ευχαριστώ ιδιαίτερα γι’ αυτή την επικοινωνία, χαρά και τιμή πραγματικά. Κύριε Καθηγητά, «Η Αμερική σήμερα αλλάζει» είναι ο τίτλος μιας εφημερίδας, του «Βήματος» αν δεν κάνω λάθος.. Ο κόσμος αλλάζει, υπάρχουν προσδοκίες. Συμμερίζεστε εσείς αυτές τις προσδοκίες;

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Είναι προφανές ότι υπάρχουν κι έχουν καλλιεργηθεί ελπίδες και πολύ υψηλές προσδοκίες, να ευχηθούμε βεβαίως καλή επιτυχία στον καινούργιο Πρόεδρο, ταυτόχρονα όμως είναι πιστεύω και αντιληπτό ότι μετά από την δύσκολη περίοδο της κυβέρνησης Μπους είναι πολύ ψηλά ο πήχης για τον καινούργιο Πρόεδρο και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στις ελπίδες μας και στις προσδοκίες μας γιατί αρκετές φορές μέχρι σήμερα έχουμε ελπίσει ότι θα υπάρξει μια μεγάλη στροφή στην πολιτική των ΗΠΑ, δν την έχουμε δει όμως στη συνέχεια να γίνεται πραγματικότητα.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το πιστέψαμε με τον Πρόεδρο Κάρτερ, το πιστέψαμε με τον Πρόεδρο Κλίντον..

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Ιδίως όταν μιλάμε για τις σχέσεις μας ως χώρες ή για τα γνωστά εθνικά θέματα. Βεβαίως είναι μια άλλη συγκυρία, βεβαίως είναι αυτή τη φορά πολύ  μεγάλη η ελπίδα στις ΗΠΑ για να μην υπάρξει οποιοδήποτε αποτέλεσμα, και όλοι ευχόμαστε την επιτυχία του Προέδρου Ομπάμα και των συνεργατών του. Άλλωστε δεν πρέπει να ξεχνάμε, και ο ίδιος και ο Αντιπρόεδρος, ο κ. Μπάιντεν, ως γερουσιαστές είχαν πάρει θέσεις πολύ θετικές για τα ελληνικά θέματα.

Είναι λοιπόν καλή αφετηρία, είναι λογικό να έχουμε προσδοκίες και ελπίδες, ταυτόχρονα όμως πρέπει να είμαστε προσεκτικοί διότι ακριβώς η εξωτερική πολιτική μιας χώρας τόσο μεγάλης όσο η αμερικανική –πάντα αυτό συμβαίνει με όλες τις εξωτερικές πολιτικές αλλά ιδιαίτερα για μια μεγάλη χώρα όπως η Αμερική, οι στροφές δεν είναι εύκολο να γίνουν ούτε μπορούν να γίνουν άμεσα.

Ελπίζουμε ότι θα υπάρξει μια τουλάχιστον μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι στις ελληνικές θέσεις, δεν το είδαμε αυτό στην κυβέρνηση Μπους τα τελευταία χρόνια, αντίθετα είχαμε πλήγματα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Τώρα ελπίζουμε ότι τα πράγματα θα πάνε καλύτερα, έχουμε την ελπίδα ότι θα βελτιωθούν και οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις προς όφελος της ομογένειας πρώτα-πρώτα, των ομογενών μας που βοήθησαν μαζικά τον νέο Πρόεδρο Ομπάμα, πολλοί μάλιστα και στενό, δικό του επιτελείο, ελπίζουμε λοιπόν ότι όλα αυτά θα γίνουν πραγματικότητα αλλά ταυτόχρονα είμαστε και αρκετά επιφυλακτικοί και χρειάζεται να κρατάμε ένα μικρό καλάθι.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Νομίζω ότι τα είπατε όλα σ’ αυτή την πρώτη σας εισαγωγική τοποθέτηση κ. Υπουργέ και απαντήσατε και σε πολλά ερωτήματα δικά μου που είχα σκοπό να σας θέσω. Ήθελα να σας θέσω εάν βλέπετε μια εξομάλυνση –ίσως δεν είναι η καλύτερη φράση που μπορώ να χρησιμοποιήσω, των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, γιατί όντως υπήρξαν προβλήματα στο διάστημα που προηγήθηκε, και αναφέρομαι  στην πολιτική που ασκήθηκε από τον Πρόεδρο Μπους, αν βλέπετε μια καλύτερη εξέλιξη για τα εθνικά μας  συμφέροντα σε σχέση με το Σκοπιανό, τα ελληνοτουρκικά που έχουν περάσει σε μια άλλη σφαίρα έντασης ίσως, και βέβαια για την Κύπρο.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Κοιτάξτε, πάνω απ’ όλα η δική μας κυβέρνηση, η ελληνική κυβέρνηση χαράσσει την πορεία μας βάσει των συμφερόντων και των ενδιαφερόντων του ελληνικού λαού και τις προτεραιότητες που έχουμε χαράξει ως χώρα. Εμείς επιδιώκουμε την βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, πάντα την επιδιώκαμε, όπως είπα προηγουμένως και για έναν πρόσθετο λόγο, γιατί η ισχυρή ομογένεια που έχουμε στην Αμερική λειτουργεί και πρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στους δυο λαούς και δεν ξεχνάμε βεβαίως και τον ρόλο των ΗΠΑ στην ιστορία σε δύσκολες στιγμές για την Ελλάδα.

Ταυτόχρονα δεν ξεχνάμε και άλλες δύσκολες στιγμές, θέλουμε να τις ξεχάσουμε σήμερα με την ευκαιρία της έλευσης ενός νέου Προέδρου, μιας νέας αμερικανικής Διοίκησης και ελπίζουμε ότι ακριβώς τα ατυχή επεισόδια των διμερών σχέσεων τα τελευταία χρόνια δεν θα επαναληφθούν κι όχι μόνο δεν θα επαναληφθούν, αλλά θα έχουμε πραγματικά καλές εξελίξεις στο θέμα των εθνικών θεμάτων, στα θέματα τα ελληνικά, ελληνοτουρκικά, Κυπριακό, Σκόπια, αλλά και ταυτόχρονα σε θέματα όπως η βίζα, που είναι κι αυτή πολύ σημαντική για την επαφή ανάμεσα στους δυο λαούς.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πράγματι, και αν θέλετε καταδεικνύει και μια πραγματικότητα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις αυτό το τελευταίο που είπατε.

Θέλω να ρωτήσω αν κατά την κρίση σας, και δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί να ειπωθεί αυτό στον αέρα, αν αυτά τα ατυχή περιστατικά έχουν να κάνουν και με μια προσέγγιση από την πλευρά της Ελλάδος σε σχέση με την ρωσική πολιτική και τον Πρόεδρο Πούτιν όταν ήταν Πρόεδρος ο Πούτιν και αυτή την σχέση εν πάση περιπτώσει, αυτή τη φιλία να το πω έτσι, που ανέπτυξε ο Κώστας Καραμανλής με τον Πρόεδρο τότε Πούτιν.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Κοιτάξτε, όλες οι διεθνείς επαφές και όλες οι σχέσεις επηρεάζονται μεταξύ τους, είναι φυσικό ότι μια κίνηση στον Α τομέα μπορεί να επηρεάζει κινήσεις στον Γ τομέα. Όμως απ’ την άλλη μεριά η Ελλάδα έχει δεσμευθεί, η κυβέρνησή μας έχει δεσμευθεί κι εφαρμόζει μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, μπορούμε να έχουμε πολύ καλές σχέσεις και με τις ΗΠΑ και με την Ρωσία και με την Κίνα και βεβαίως με οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο.

Διότι επιδίωξή μας είναι ακριβώς να έχουμε καλές σχέσεις. Διότι οι καλές σχέσεις ασφαλώς είναι πάντα καλύτερες αλλά και προωθούν τα συμφέροντά μας στις εμπορικές, οικονομικές και άλλες ανταλλαγές.

Κι εδώ πρέπει να πω ότι με τις ΗΠΑ υπάρχει κι αυτός ο τομέας που παρέλειψα προηγουμένως, ο οικονομικός, ο τουρισμός.. Θέλουμε τουρίστες από την Αμερική, είναι καλοί τουρίστες, έλειψαν τα τελευταία χρόνια, θέλουμε λοιπόν και σ’ αυτούς τους τομείς να υπάρξει βελτίωση των σχέσεων και υπάρχουν πολύ μεγάλα περιθώρια.

Συνεπώς η βελτίωση των σχέσεων δεν πάει, κάνουμε σχέσεις καλές εδώ κι αυτομάτως γίνονται κακές κάπου αλλού. Πιστεύουμε ότι μπορούμε να έχουμε παράλληλα καλές σχέσεις με όλους.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θέλω να μου πείτε αν προβλέπετε κάποια επίσκεψη της Υπουργού ή του Πρωθυπουργού στις ΗΠΑ, μια πρώτη επίσκεψη και μια πρώτη επικοινωνία και επαφή με τον Πρόεδρο Ομπάμα ή τουλάχιστον αν θα επιδιωχθεί από την ελληνική πλευρά κάτι τέτοιο σύντομα.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Όπως ξέρετε, φέτος η Ελλάδα ασκεί ήδη από την 1η Ιανουαρίου την Προεδρία στον Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στην Ευρώπη, στον ΟΑΣΕ και αυτή η Προεδρία μας δίνει έτσι κι αλλιώς δυνατότητες και ευκαιρίες για συναντήσεις. Αλλά πέραν αυτού, πάντα όταν ξεκινά μια καινούργιο Διοίκηση αμερικανική, ένας καινούργιος Πρόεδρος στο πρόγραμμα είναι πάντα όλες οι επαφές οι αναγκαίες σε όλα τα επίπεδα.

Πότε ακριβώς αυτό θα  γίνει, καταλαβαίνετε ότι έχει να κάνει με το πρόγραμμα των δυο επαφών..

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα επιδιωχθεί πάντως μας λέτε, θα γίνει προσπάθεια.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Είναι πάντα στο πρόγραμμα να γίνονται επαφές τέτοιου τύπου. Το αν συγκεκριμένα θα γίνει κάποια στιγμή αυτό δεν μπορώ να σας το πω αυτή τη στιγμή. Άλλωστε η νέα κυβέρνηση ακόμα δεν έχει διαμορφωθεί όπως γνωρίζετε, περιμένουμε εντός των επομένων ημερών και εβδομάδων να ξέρουμε και όλα τα στελέχη του Λευκού Οίκου και ταυτόχρονα όλων των άλλων παραγόντων που παίζουν ρόλο στην εξωτερική πολιτική και ειδικά στο State Department έτσι ώστε να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα κι από κει και πέρα πλέον θα δρομολογηθούν όλες αυτές οι επαφές που πρέπει να γίνουν στην κατάλληλη στιγμή.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Βαληνάκη, αν σας ζητήσω να κλείσουμε την εκπομπή μ’ ένα δικό σας συμπέρασμα σε σχέση με τα όσα ανακοίνωσε χτες και είπε ο Πρόεδρος Ομπάμα, τι είναι αυτό το στοιχείο που κατά την κρίση σας αλλάζει σε σχέση με τις ΗΠΑ; Είναι για παράδειγμα στα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής; Είναι η στροφή στους Μουσουλμάνους που μου γράφει ένας φίλος πριν από λίγο στο μήνυμά του; Είναι αυτή η προσπάθεια να ενώσει το εσωτερικό, ένα διχασμένο εσωτερικό της Αμερικής; Ποιο είναι το δικό σας συμπέρασμα;

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Πρώτα-πρώτα νομίζω ότι η Αμερική χρειάζεται αυτή τη στιγμή από τον Πρόεδρο Ομπάμα και τη νέα κυβέρνηση, να αισθανθεί μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Έχει τρωθεί το γόητρο των ΗΠΑ κυρίως μέσα από την τελευταία οικονομική κρίση και αυτό που θεωρείτο πάντα ο γίγαντας και ο στυλοβάτης της παγκόσμιας οικονομίας, έπαψε να είναι ή τουλάχιστον στα μάτια πολλών έπαψε να είναι.

Αυτό λοιπόν χρειάζονται πάνω απ’ όλα οι Αμερικανοί πολίτες, διότι ας μην ξεχνάμε, το βασικό κριτήριο με το οποίο στηρίζεται  μια κυβέρνηση και λογοδοτεί στον λαό της, είναι η ικανότητά της να μπορεί να λύνει πρακτικά θέματα, να έχει δηλαδή απτά και χειροπιαστά αποτελέσματα στην καθημερινότητα του πολίτη.

Συνεπώς πιστεύω ότι εκεί βρίσκεται το μεγάλο στοίχημα και της αμερικανικής κυβέρνησης και οποιασδήποτε πολιτικής ηγεσίας, ν’ αποδείξει ότι μπορεί ν’ ανταποκριθεί στα αιτήματα της καθημερινής διαχείρισης, της βελτίωσης των συνθηκών ζωής και της ποιότητας ζωής του κάθε πολίτη.

Από κει και πέρα βεβαίως έρχονται δεύτερα, για μας ίσως πιο σημαντικά, τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής και η έμφαση που αναμένεται να δώσει, πιστεύω αυτό είναι το κεντρικό,  ελπίζουμε να είναι αυτό το χαρακτηριστικό της νέας κυβέρνησης, την πολυμέρεια, την καλύτερη συνεργασία με όλους τους άλλους παράγοντες του διεθνούς συστήματος και όχι σε μονομερείς αποφάσεις που μόνες τους οι ΗΠΑ νομίζουν ότι μπορούν να επιβάλλον σε άλλες χώρες στον κόσμο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, να σας ευχαριστήσω ιδιαίτερα για την επικοινωνία και την ανάλυση, να είστε καλά και να ευχηθώ καλή συνέχεια.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Σας ευχαριστώ κι εγώ.

«Θα πρέπει να ευχηθούμε καλή επιτυχία στον νέο Αμερικανό Πρόεδρο και ταυτόχρονα να καταγράψουμε ότι η αλλαγή αυτής της σελίδας, έρχεται σε μια δύσκολη στιγμή. Δύσκολη στιγμή και για την αμερικανική οικονομία και για την παγκόσμια οικονομία. Και ταυτόχρονα να υπογραμμίσουμε ότι έχουν καλλιεργηθεί ελπίδες και υψηλότατες προσδοκίες», τόνισε ο Υφυπουργός Εξωτερικών, κ. Γιάννης Βαληνάκης, σε συνέντευξη που έδωσε σήμερα το πρωί στον ραδιοφωνικό σταθμό του ANT1 και τον δημοσιογράφο Βασίλη Αδαμόπουλο, μετά την ορκωμοσία του νέου αμερικανού προέδρου Μπάρακ Ομπάμα.

Ωστόσο, όπως επεσήμανε χαρακτηριστικά ο Υφυπουργός Εξωτερικών, και ειδικά για την αμερικανική εξωτερική πολιτική, «είναι σημαντικό να κρατάει κανείς μικρό καλάθι. Είναι ένα πεδίο πολιτικής, όπου οι επαναστατικές μεταβολές δεν είναι νοητές. Ασφαλώς όλοι ελπίζουμε ότι θα υπάρξει μια αλλαγή στη συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών διεθνώς, δηλαδή μια στροφή της αμερικανικής πολιτικής προς την πολυμέρεια». «Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν τη δική τους ιστορία και συνδέονται, όπως είναι γνωστό, με τα μεγάλα θέματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής», δήλωσε ο κ. Βαληνάκης, επισημαίνοντας ότι δεν αναμένονται δραματικές διαφοροποιήσεις, αν και βέβαια  «όλοι μοιράζονται την προσδοκία μιας καλύτερης και αποδοτικότερης κατανόησης των ελληνικών θέσεων».

«Η ελληνική κυβέρνηση συνεχίζει την άσκηση της εξωτερικής της πολιτικής με αποκλειστικό γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα, προσβλέποντας, βεβαίως, σε μία βελτίωση των σχέσεων, στην επίλυση θεμάτων, όπως π.χ. στο θέμα της βίζας που ήδη έχει αργήσει», υπογράμμισε ο Υφυπουργός Εξωτερικών.
Αναφερόμενος στη χθεσινή ομιλία του νέου Αμερικανού Προέδρου και συγκεκριμένα στο ζήτημα της οικονομίας, ο κ. Βαληνάκης, τόνισε ότι: «Οι πολίτες σε όλες τις δυτικές δημοκρατίες έχουν πραγματιστικά κριτήρια στις επιλογές τους και στις προσδοκίες τους και ζητούν πάντα από τις Κυβερνήσεις απτά και χειροπιαστά αποτελέσματα στην καθημερινότητά τους. Κι αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα της πολιτικής πάντα. Να αποδεικνύει ένας Πρόεδρος, όπως κάθε ηγέτης, διαρκώς την ικανότητά του να δίνει λύσεις σε πραγματικά προβλήματα. Είναι, λοιπόν, νομίζω σαφές ότι οι Αμερικανοί περιμένουν αυτές τις κινήσεις του Προέδρου Ομπάμα στην οικονομία και τις περιμένει θα έλεγα όλη η παγκόσμια οικονομία διότι όλοι έχουμε να κερδίσουμε από μία συνεργασία στη σημερινή παγκόσμια κρίση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη πρώτα-πρώτα, ως πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας, κι εμείς βέβαια ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».







ΕΡΩΤΗΣΗ 1.

Η διαδικασία του Κυπριακού, παρά τις φιλόδοξες εξαγγελίες που συνόδευαν την έναρξή της, φαίνεται ότι δεν προχωρεί. Η τουρκική πλευρά θέτει ζητήματα που καθιστούν ακόμη και την επίτευξη προόδου ανέφικτη. Υπάρχει σχέδιο Β, σε περίπτωση αδιεξόδου;

Με λύπη μας παρατηρούμε ότι η διαπραγματευτική διαδικασία που άρχισε μέσα στο 2008 δεν έχει μέχρι σήμερα αποδώσει τα προσδοκώμενα. Οι όποιες συγκλίσεις υπήρξαν, ήταν περιορισμένης έκτασης και αξίας. Μας ανησυχεί το γεγονός ότι η άλλη πλευρά συνεχίζει να θέτει απαράδεκτες θέσεις που πολλές φορές ξεφεύγουν της λογικής της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας όπως προνοούν οι συμφωνίες κορυφής και οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη Κύπρο.

Η Ελλάδα στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του Προέδρου Χριστόφια και συμφωνούμε με τη θέση του ότι οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να συνεχιστούν ανεξάρτητα από τα εμπόδια που παρουσιάζονται. Η όλη διαδικασία είναι σήμερα στα χέρια των Κυπρίων και εκεί θα πρέπει να παραμείνει χωρίς τα όποια σφιχτά χρονοδιαγράμματα, κάτι που και ο κ. Ντάουνερ αποδέχεται. Ο ρόλος των τρίτων είναι πρωτίστως βοηθητικός και η όποια εμπλοκή τους θα εξαρτηθεί από τους δύο ηγέτες. 

ΕΡΩΤΗΣΗ 2.

Ελλάδα και Κύπρος διαθέτουν ένα σημαντικό όπλο στα χέρια τους: Την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Οι δυο κυβερνήσεις κατηγορούνται πως δεν αξιοποιούν αυτή τη δυνατότητα. Επί της ουσίας και ανεξαρτήτως τι λέγεται, η Τουρκία προχωρά χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα στην ενταξιακή της πορεία. Πώς απαντάτε;

Κατ αρχήν να επισημάνω ότι η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας βρίσκεται σήμερα σε φάση επιβράδυνσης. Αυτό αναγνωρίζεται από όλους. Επιτροπή, Ευρωκοινοβούλιο, Προεδρία αλλά και από την ίδια την Τουρκία. Επιπρόσθετα σημειώνω ότι η στάση της Άγκυρας έχει οδηγήσει σε πάγωμα 8 ενταξιακών κεφαλαίων με την επιμονή της να μην υλοποιεί τις υποχρεώσεις της που εκπηγάζουν από το πρόσθετο πρωτόκολλο.

Από κει και πέρα, το ότι από τη μία πλευρά κάποιοι μας κατηγορούν ότι δεν είμαστε αρκετά σκληροί και αυστηροί και από την άλλη κάποιοι μας μέμφονται για το ακριβώς αντίθετο, αποδεικνύει ότι ακολουθούμε μία συνεπή και σώφρονα πολιτική βασισμένη στη γνωστή θέση ότι πλήρης ένταξη της Τουρκίας σημαίνει πλήρη συμμόρφωση στις υποχρεώσεις της έναντι της ΕΕ, ικανοποιώντας όλα τα κριτήρια και προαπαιτούμενα που έχουν τεθεί. Το πόσο γρήγορα θα συμβεί αυτό εξαρτάται πρωτίστως από την ίδια. Ας μην αναζητάει ημερομηνίες –στόχους από την ΕΕ. Η Τουρκία οφείλει να προχωρήσει τάχιστα εκπληρώνοντας σε πρώτη φάση τις υποχρεώσεις που έχει ήδη αναλάβει και ανοίγοντας τα λιμάνια και αεροδρόμιά της στα κυπριακά πλοία και αεροσκάφη.   

ΕΡΩΤΗΣΗ  3.

Επειδή υπάρχουν απόψεις εντός της Ε.Ε. για τη σύναψη ειδικής σχέσης με την Τουρκία αντί της πλήρους ένταξης, η Αθήνα συζητά τέτοιο ενδεχόμενο;

Το ζήτημα της σύναψης ειδικής σχέσης μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας υφίσταται ως ενδεχόμενο από το ίδιο το διαπραγματευτικό πλαίσιο που καθορίζει επακριβώς τη διαδικασία, τα κριτήρια και προαπαιτούμενα που οφείλει η Τουρκία να εκπληρώσει για να καταστεί μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Το τελικό αποτέλεσμα της διαδικασίας αφήνεται ανοιχτό. Αυτή ήταν μια διατύπωση που επιτακτικά ζήτησαν αρκετά κράτη μέλη να ενσωματωθεί στο διαπραγματευτικό πλαίσιο του 2005. Η ελληνική θέση ήταν και τότε και παραμένει η ίδια και σήμερα πως οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις είναι ακριβώς τέτοιες, δηλαδή διαπραγματεύσεις ένταξης και όχι κάτι άλλο. Η στρατηγική μας είναι σαφής και διακηρυγμένη. Η Τουρκία οφείλει να προσαρμοστεί πλήρως και χωρίς εκπτώσεις στο ευρωπαϊκό κεκτημένο, να ενστερνιστεί γνήσια τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες και να εκπληρώσει απολύτως όλα τα κριτήρια και προαπαιτούμενα που έχει θέσει η Ένωση. Εάν γίνουν όλα τα παραπάνω δεν μπορεί παρά να οδηγήσουν σε πλήρη ένταξη.

 

ΕΡΩΤΗΣΗ 4.

Είμαστε έτοιμοι εάν η πορεία των πραγμάτων οδηγήσει προς αυτή την κατεύθυνση, της ειδικής σχέσης; Επειδή φάνηκε πως έχουμε βάλει όλα τα αυγά μας στο καλάθι της ένταξης της Τουρκίας…

Θέλω να είμαι ξεκάθαρος. Αν τα πράγματα οδηγηθούν σε ακύρωση της ευρωπαϊκής της προοπτικής η ευθύνη θα είναι κυρίως -αν όχι αποκλειστικά- της ίδιας της Τουρκίας. Εμείς, σε κάθε περίπτωση είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε κάθε ενδεχόμενο. Υπενθυμίζω εδώ ότι η σημερινή πολιτική απέναντι στην Τουρκία έχει αποφασιστεί με ομοφωνία. Οποιαδήποτε αλλαγή αυτής της πολιτικής θα πρέπει να προκύψει μόνο μέσα από νέα ομόφωνη απόφαση και βεβαίως η Ελλάδα, εφόσον χρειαστεί, θα καταθέσει τις θέσεις και σε αυτή τη νέα διαδικασία.

 

ΕΡΩΤΗΣΗ 5.

Υπάρχουν συνεχώς περιπλοκές στις σχέσεις ΝΑΤΟ-Ε.Ε., επειδή η Τουρκία θέτει προσκόμματα στη συμμετοχή της Κύπρου. Πώς αντιμετωπίζετε το ζήτημα τούτο;

Οι σχέσεις ΝΑΤΟ-ΕΕ είναι στρατηγικής σημασίας και για τους δύο. Και αυτές οι σχέσεις είναι ξεκάθαρα καθορισμένες. Το θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο που τις διέπει είναι σαφές και δεν μπορεί ούτε να παραβιασθεί ούτε να παρακαμφθεί. Και επισημαίνω ότι στον σκληρό πυρήνα αυτού του πλαισίου βρίσκεται ο αμοιβαίος σεβασμός της αυτονομίας στη λήψη αποφάσεων του κάθε οργανισμού. Τα προβλήματα που υπάρχουν είναι αποκλειστική ευθύνη της Άγκυρας και αυτό το γνωρίζουν όλοι και στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ. Όσο πιο γρήγορα το αντιληφθεί η Τουρκία τόσο το καλύτερο για όλους και κυρίως για την ίδια. 

ΕΡΩΤΗΣΗ 6.

Στη Λευκωσία δεν συζητούν θέμα ένταξης στο ΝΑΤΟ, ούτε στο πρόγραμμα «Συνεταιρισμός για την Ειρήνη». Στην Αθήνα φαίνεται να καλοβλέπουν αυτή την προοπτική;

Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ένα ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος και η εκλεγμένη της κυβέρνηση είναι εκείνη που λαμβάνει τις σχετικές αποφάσεις. Σε ό,τι αφορά την ελληνική κυβέρνηση βρισκόμαστε σε συνεχή επαφή και επικοινωνία με την κυπριακή κυβέρνηση για όλα τα θέματα που αφορούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια.  

ΕΡΩΤΗΣΗ 7.

Έχετε ως Αθήνα, σημειώσει πως δεν χρειάζονται οι εγγυήσεις στην Κύπρο. Θα αναλάβετε κάποια πρωτοβουλία εντός και εκτός Ε.Ε. και προς τις άλλες δυο εγγυήτριες δυνάμεις για να υιοθετηθεί αυτή η θέση;    

Η θέση της Ελλάδας στο θέμα αυτό είναι ξεκάθαρη. Θεωρούμε ότι η Κύπρος ως χώρα μέλος της ΕΕ δεν έχει την ανάγκη της όποιας εγγύησης τρίτων τόσο στο ζήτημα της εσωτερικής της λειτουργίας όσο και της εξωτερικής της ασφάλειας. Αντίθετα η ίδια η Κύπρος μέσα από την ΕΕ παρέχει εγγυήσεις ασφάλειας σε τρίτες χώρες. Επιπρόσθετα η Κύπρος ως μέλος της ΕΕ κρίνει τη Τουρκία σε ό,τι αφορά τους  δημοκρατικούς της θεσμούς και θα ήταν οξύμωρο να υπάρξει συμφωνία που να αντιστρέφει τους ρόλους αυτούς. 

Τα ίδια ισχύουν και για την αυριανή ομοσπονδιακή Κύπρο που θα αποτελέσει τη συνέχεια και μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Από τη δική μας πλευρά τόσο σε πολυμερείς συναντήσεις εντός και εκτός ΕΕ όσο και σε διμερείς επαφές περιλαμβανόμενων και των άλλων εγγυητριών δυνάμεων επεξηγούμε τη θέση αυτή και μάλιστα  κερδίζει συνεχώς έδαφος. Ως παράδειγμα θα ήθελα να σας αναφέρω πως τη θέση αυτή υποστήριξε με επιτυχία, ενώπιον του Τούρκου ΥΠΕΞ κ. Μπαπατσάν, ο Πρέσβης μας στην Άγκυρα κ. Ξύδας στο πλαίσιο συνάντησης που είχε ο Τούρκος ΥΠΕΞ με τους πρέσβεις των κρατών – μελών της ΕΕ που είναι διαπιστευμένοι στην Άγκυρα. 

Καταληκτική παράγραφος:

Με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να εκφράσω τη βαθειά προσωπική μου εκτίμηση στο πρόσωπο του αποβιώσαντος Προέδρου της Κύπρου Τάσσου Παπαδόπουλου με τον οποίο είχα την τιμή να συνεργαστώ στενά κατά τη διάρκεια της θητείας του και ιδιαίτερα στις ιστορικές στιγμές της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. και της απόρριψης του Σχεδίου Ανάν.  

«Οι θεωρίες των Τούρκων για το Αιγαίο και οι προκλήσεις τους πολλές φορές απέναντι σε ελληνικά νησιά με υπερπτήσεις, με παραβιάσεις και παραβάσεις είναι μια παλιά ιστορία, η οποία βεβαίως άλλοτε γίνεται  πολύ πιο έντονη και επιθετική, άλλοτε περιέρχεται σε μια ύφεση. Εμείς ως Ελληνικό Κράτος και πιστεύω διαχρονικά το αντιμετωπίσαμε και οι προηγούμενες κυβερνήσεις και εμείς με ψυχραιμία, με την έννοια ότι κάθε φορά κάνουμε αυτό το οποίο είναι απαραίτητο δήλωσε ο Υφυπουργός Εξωτερικών, κ. Γιάννης Βαληνάκης, σε συνέντευξή του σήμερα στο ραδιόφωνο του Αθήνα 9,84  απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το αν οι εντεινόμενες προκλήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο κρύβουν κάποιο σκοπιμότητα και με αφορμή τη χθεσινή αποκάλυψη του κ. Πάγκαλου για σχέδιο που αφορούσε σε κατάληψη ελληνικού νησιού. «Ενημερώνουμε τους διεθνείς οργανισμούς που εμπλέκονται κυρίως το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση και αυτό που έχει πιστεύω αλλάξει τα τελευταία χρόνια, είναι ότι υπάρχει μια αλλαγή στάσης και από το ΝΑΤΟ όπως είδαμε πρόσφατα με το θέμα των ασκήσεων γύρω από τον Άη – Στράτη, αλλά και ταυτόχρονα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου με σαφήνεια πλέον τα τελευταία χρόνια, επί των δικών μας ημερών μην το ξεχνάμε, προσδιορίστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι οι σχέσεις καλής γειτονίας και συμπεριφοράς στο Αιγαίο και όλες αυτές οι ενέργειες της Τουρκίας αποτελούν πλέον κριτήριο και προ – απαιτούμενο για την ευρωπαϊκή της πορεία, κάτι που δεν είχε συμβεί στο παρελθόν» και πρόσθεσε « είμαστε κυβέρνηση η οποία ξέρει τις κρίσιμες στιγμές να προασπίζει με αποτελεσματικότητα και όχι υψηλούς τόνους και πολεμοχαρείς εκφράσεις, που δε βοηθούν τα εθνικά δίκαια και τα εθνικά δικαιώματα».

Ερωτηθείς για την κριτική που άσκησε το ΠΑΣΟΚ στη χθεσινή ΕΣΕΠ αναφορικά με την Συμφωνία του Ελσίνκι ο Υφυπουργός Εξωτερικών, υπογράμμισε ότι: « πλέον στα κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα κριτήρια που έχουν οι Τούρκοι να αντιμετωπίσουν προκειμένου να μπουν στην Ευρώπη, όπως επιθυμούν, είναι μέσα γραμμένο φαρδιά – πλατιά ότι πρέπει όλα αυτά να λυθούν με τρόπο που ταιριάζει στο Διεθνές Δίκαιο, στις σχέσεις καλής γειτονίας και στον ευρωπαϊκό πολιτικό πολιτισμό».

«Σαφώς και δεν υπάρχει διχογνωμία, είναι ανύπαρκτα αυτά τα ζητήματα. Εκείνο που, όπως σας είπα προηγουμένως, θέλω πρώτα – πρώτα να υπογραμμίσω ότι οι πολίτες μας πρέπει να αισθάνονται ασφάλεια και το λέω αυτό γιατί τυχαίνει και ως Βουλευτής Δωδεκανήσου να γνωρίζω πολύ καλά το πώς αισθάνονται οι συμπατριώτες μας στην περιοχή εκείνη. Το φρόνημα είναι ακμαίο και βεβαίως, αν και έχουν συμβεί στο παρελθόν όλα αυτά τα γεγονότα αντιμετωπίζονται με ψυχραιμία και ταυτόχρονα με αυτό που όπως είπα προηγουμένως τους δίνουμε και αισθάνονται το αίσθημα ασφάλειας  τόνισε ο κ. Βαληνάκης σχετικά με τις κατηγορίες του ΠΑΣΟΚ που θέλουν το Υπουργείο Εξωτερικών και το Μέγαρο Μαξίμου να κρατούν διαφορετική στάση.   

Αναφερόμενος στο πρόβλημα μεταφοράς ανθρωπιστικής βοήθειας στην περιοχή της Γάζας και στις προσπάθειες που καταβάλει το Υπουργείο Εξωτερικών ο κ. Βαληνάκης είπε: «Είμαστε σε συνεχή γραμμή με όλους τους εμπλεκόμενους για να μπορέσουμε, προσωπικά η κα Μπακογιάννη, για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε όσο μπορούμε αφενός στο θέμα της ανθρωπιστικής πλευράς, αλλά και ταυτόχρονα στην επίλυση του ζητήματος».  

Τέλος απαντώντας σε ερώτηση για τη πραγματοποίηση εφοδιασμού του ισραηλινού στρατού μέσω του Αστακού, ο κ. Βαληνάκης ανέφερε ότι «το θέμα θεωρείται λήξαν και δεν τίθεται οποιοδήποτε τέτοιο θέμα πραγματοποίησης εφοδιασμού του ισραηλινού στρατού ή οποιουδήποτε άλλου και μάλιστα σε τέτοια περίοδο».

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Μεταφερόμαστε στο Υπουργείο Εξωτερικών. Θα συναντήσουμε εκεί τον κ. Ιωάννη Βαληνάκη, Υφυπουργό Εξωτερικών. Κύριε Βαληνάκη καλημέρα σας από τον «FLASH».

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Καλημέρα κ. Σταματόπουλε.

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Να ξεκινήσουμε από μία πρώτη αξιολόγηση του εκλογικού αποτελέσματος στις Ηνωμένες Πολιτείες;

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Κοιτάξτε, πρόκειται για μία καθαρή νίκη του Μπαράκ Ομπάμπα. Είναι νομίζω θετικό ότι υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό συμμετοχής. Είναι ταυτόχρονα πιστεύω μια ιστορική μέρα για την αφροαμερικανική κοινότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες και για την ίδια την αμερικανική διπλωματία. Από εκεί και πέρα θα πρέπει κανείς να πει ότι η εκλογή του Ομπάμα στην Προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών σηματοδοτεί μια αλλαγή της οποίας τις διαστάσεις θα τις αντιληφθούμε συν τω χρόνω. Νομίζω ότι πιο εμφανής θα είναι η αλλαγή στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών και λιγότερο στην εξωτερική πολιτική και αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν υπονοώ ότι δεν θα υπάρξουν αλλαγές στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, αλλά ότι δε θα συμβούν άμεσα όπως αρκετοί προσδοκούν.

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Και επειδή έχουμε μάθει να ομφαλοσκοπούμε κ. Βαληνάκη και το γνωρίζετε αυτό και από την ακαδημαϊκή σας πορεία και από την πορεία σας ως πολιτικού. Το ίδιο μικρό καλάθι πρέπει να κρατάμε φανταζόμαστε και στα λεγόμενα εθνικά θέματα, δηλαδή Κυπριακό, Σκοπιανό ή ελληνοτουρκικές σχέσεις.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Κοιτάξτε, έχουν καλλιεργηθεί υψηλότατες προσδοκίες και νομίζω ότι χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί και να κρατάμε μικρό καλάθι.

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Για παράδειγμα στο Σκοπιανό η στάση του κ. Ομπάμα έτσι όπως εκφράστηκε προεκλογικά ήταν εντελώς διαφορετική απ’ αυτή που ίσως κάποιοι ανέμεναν.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Ναι, έλεγα προηγουμένως ότι είναι ιδιαίτερα θετικό και ότι η ελληνοαμερικανική κοινότητα ψήφισε μαζικά όπως αντιλαμβάνομαι υπέρ του κ. Ομπάμα και αυτό είναι σημαντικό για μας και ας μην ξεχνάμε ποτέ τη σημασία που έχει η δική μας η ομογένεια στις Ηνωμένες Πολιτείες και για τις Ηνωμένες Πολιτείες όπου διακρίνονται ιδιαίτερα, αλλά και ως γέφυρα με την Ελλάδα.Και επίσης ιδιαίτερα θετικό ότι μαζί με τον κ. Ομπάμα είναι ο κ. Μπάιντεν ως Αντιπρόεδρος, ο οποίος έχει πολλές φορές σταθεί υπέρ των ελληνικών θέσεων.

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Για κάποιους στο όριο της παρεξηγήσεως.

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Ήταν πάντα θετικός για τις δικές μας απόψεις. Όπως και ο κ. Ομπάμα στις θέσεις που προεκλογικά εξήγγειλε και αυτά είναι φυσικά θετικά δείγματα. Από εκεί και πέρα αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, είναι ότι η εξωτερική πολιτική είναι ένα πεδίο που οι επαναστατικές μεταβολές δεν είναι νοητές και μια αλλαγή πολιτικού προσωπικού δεν μεταφράζεται σε δραματική αλλαγή πολιτικής, ιδιαίτερα στην εξωτερική πολιτική που το στοιχείο της συνέχειας είναι πολλές φορές ζωτικής σημασίας για τα εθνικά συμφέροντα των κρατών. Γι’ αυτό άλλωστε υπάρχουν και οι γραφειοκρατίες που λειτουργούν ως φύλακες θεσμικής μνήμης.

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Στις ευρω-αμερικανικές σχέσεις, ποια διαφορά βασική μπορεί να υπάρχει κ. Βαληνάκη;

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Κοιτάξτε, η προηγούμενη κυβέρνηση Μπους είχε ξεκινήσει πολύ αρνητικά τη συνεργασία της με την Ευρώπη. Αυτό είχε ιδιαίτερα σημειωθεί από ευρωπαϊκής πλευράς. Ευτυχώς είχαμε βελτιώσεις τα τελευταία χρόνια.Θέλουμε να πιστεύουμε ότι με την καινούργια κυβέρνηση, έτσι όπως έχει εκφραστεί ο κ. Ομπάμα προεκλογικά και γνωρίζοντας τον κ. Μπάιντεν, οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι ακόμα καλύτερες και υπάρχουν περιθώρια για να γίνουν οι σχέσεις αυτές ακόμα καλύτερες, δεδομένου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη πρέπει να καθοδηγήσουν την παγκόσμια κοινότητα σε μια σημαντική στενή συνεργασία, δεδομένου ότι χωρίς αυτή τη συνεργασία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η πρόσφατη κρίση, η οποία σημειωτέον έπαιξε και αυτή το δικό της ρόλο για την εκλογή του Προέδρου Ομπάμα.

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Και επειδή παρατηρήσαμε ότι είπατε πως στο εσωτερικό οι αλλαγές θα είναι περισσότερες, επικαλούμενοι κυρίως την ιδιότητά σας κ. Βαληνάκη του Πανεπιστημιακού, ποιες αλλαγές περιμένετε στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών;

κ. Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ: Στο εσωτερικό της Αμερικής νομίζω ότι θα υπάρξει πρώτα-πρώτα μια άμεση έμφαση στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Είναι πολύ φυσικό και ίσως και ακόμα πριν αναλάβει επίσημα η κυβέρνηση Ομπάμα να δώσει δείγματα της πολιτικής που θέλει να ακολουθήσει. Υπάρχει μια πληγή, ένα πλήγμα στο γόητρο των Ηνωμένων Πολιτειών ως της ισχυρότερης οικονομικής δύναμης στον κόσμο. Αυτό το οποίο ζήσαμε τους τελευταίους μήνες και που βέβαια είχε και αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρο τον πλανήτη.Είναι βέβαιο ότι θα πρέπει ο νέος Πρόεδρος σχεδόν αποκλειστικά τον πρώτο καιρό να αφοσιωθεί στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και βεβαίως των προβλημάτων στην απασχόληση που αυτά δημιουργούν. Είδαμε σκηνές τις τελευταίες εβδομάδες να εκτυλίσσονται στην Αμερική, που δεν πιστεύαμε ότι είναι δυνατόν να συμβούν ή τέλος πάντων να συμβούν σε αυτή την κλίμακα, διότι πάντα βεβαίως υπήρχαν και οι φτωχοί και οι άνθρωποι οι οποίοι πλήττονταν από τις κρίσεις. Αυτό όμως το οποίο συνέβη είναι το πρώτο μέλημα γενικά για τον νέο Πρόεδρο και ο κ. Ομπάμα είπε από την αρχή ότι θα το αντιμετωπίσει αποτελεσματικά, έδωσε δείγματα της πολιτικής που θα ακολουθήσει. Βεβαίως από τα προεκλογικά μέχρι αυτά τα οποία θα γίνουν στην πράξη υπάρχει συνήθως μια απόσταση. Θα την δούμε όπως στην πράξη αυτή την στάση που θα ακολουθήσει και πιστεύω ότι το κύριο μέλημα που εμάς εδώ μας ενδιαφέρει είναι να παραμείνουν και μάλιστα να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο οι Ηνωμένες Πολιτείες τη σχέση τους, τη σχέση συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα έχουμε στις 15 Νοεμβρίου τη Σύνοδο Κορυφής, μιας μεγάλης Συνόδου Κορυφής των μεγάλων οικονομικών δυνάμεων. Βεβαίως αυτή θα γίνει ακόμα από την κυβέρνηση Μπους, αλλά είναι προφανές ότι το στίγμα της νέας αμερικανικής διοίκησης θα είναι παντού.

κ. Γ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: Κύριε Βαληνάκη ευχαριστούμε πολύ για τη συζήτηση που είχαμε.
Ήταν ο Υφυπουργός Εξωτερικών ο κ. Γιάννης Βαληνάκης.
Καλή σας ημέρα από τον «FLASH».

Υποκατηγορίες