ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών & Βουλευτής Δωδεκανήσου

Κύριε Υφυπουργέ, κατηγορείσθε από την αντιπολίτευση ότι σπεύσατε αιφνιδίως πάνω από το πρόβλημα των λαθρομεταναστών, μετά τις Ευρωεκλογές. Είναι αυτό αληθές ή ψευδές;

Τίποτα ψευδέστερο από αυτό. Έγκαιρα, συστηματικά και οργανωμένα δείξαμε το πρόβλημα και αναζητήσαμε εφικτές λύσεις. Ήδη από τον Ιούνιο του 2004 ο Πρωθυπουργός κ. Καραμανλής έθεσε συνολικά το θέμα της αντιμετώπισης της παράνομης μετανάστευσης, στους Ευρωπαίους ομολόγους του και έγιναν οι πρώτες συνεννοήσεις με τον Ισπανό Πρωθυπουργό κ. Zapatero και αργότερα με τον Γάλλο Πρόεδρο κ. Sarkozy, ειδικά ως προς την αντιμετώπιση της δια θαλάσσης παράνομης μετανάστευσης. Τότε τέθηκε για πρώτη φορά στο τραπέζι και η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκής Ακτοφυλακής. Έκτοτε το Υπουργείο Εξωτερικών στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του,  έχει αναπτύξει σειρά δράσεων, προκειμένου να επιτευχθεί μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, η οποία θα υποστηρίζεται έμπρακτα με πόρους και μέσα. Πρέπει να τονίσω πως η Υπουργός Εξωτερικών κα Μπακογιάννη έχει κατ’ επανάληψη αναδείξει την κρισιμότητα του θέματος καθιστώντας μάλιστα απόλυτα σαφές πως η ροή της παράνομης μετανάστευσης στο Αιγαίο δεν είναι ένα διμερές πρόβλημα και ότι η λύση του απαιτεί διεθνή συνεννόηση και πάνω απ’ όλα τη συνεργασία των τουρκικών Αρχών. Ο ίδιος επισκέφθηκα τον περασμένο Οκτώβριο την έδρα της FRONTEX στη Βαρσοβία και μετά από δυο μήνες συνόδευσα τον Επικεφαλής της, κ. Laitinen σε επίσκεψή του στα νησιά της Σάμου, της Λέρου και της Πάτμου, προκειμένου να διαμορφώσει προσωπική εικόνα της κατάστασης.

Πάντως ο κ. Γ. Καρατζαφέρης ισχυρίζεται ότι οι θέσεις του κόμματός του  είναι αυτές που έφεραν τα υψηλά ποσοστά αποδοχής από την Ελληνική κοινωνία….

Ακούστε,  τα λόγια είναι πάντα εύκολα. Οι πράξεις όμως είναι αυτές που μετράνε και μια κυβέρνηση οφείλει απέναντι στον ελληνικό λαό να είναι υπεύθυνη και να προστατεύει αποτελεσματικά τα μακροπρόθεσμα εθνικά συμφέροντα της χώρας. Αυτό δεν γίνεται ούτε με δηλώσεις – κροτίδες, ούτε με επικοινωνιακές φωτοβολίδες «για τα μάτια του κόσμου».  Ο ακατάσχετος λαϊκισμός του κ. Καρατζαφέρη εξυπηρετεί μόνο ψηφοθηρικές σκοπιμότητες, παίζοντας με πραγματικές αγωνίες για πραγματικά προβλήματα. Ωστόσο επειδή ο πολιτικός και κυρίως ο διπλωματικός χρόνος δεν έχουν την αμεσότητα του τηλεοπτικού χρόνου, όταν τα ΜΜΕ είναι στραμμένα τόσο έντονα πάνω στο πρόβλημα,  μεταδίδουν μια αίσθηση καθυστέρησης, η οποία όμως δεν είναι αντικειμενική. Η αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Είναι η μεγαλύτερη πρόκληση του 21ου αιώνα.  Έχει ακανθώδεις διαστάσεις που απαιτούν κινητοποίηση πόρων, χρήση μέσων, συνεργασίες, συμμαχίες, επίπονες διαπραγματεύσεις. Δεν είναι reality show για να έχουμε νικητή στο τέλος της βραδιάς.  

Είναι γνωστό ότι ο κύριος όγκος των λαθρομεταναστών στη χώρα μας έρχεται μέσω Τουρκίας. Η Ελλάδα έχει υπογράψει διμερές πρωτόκολλο επανεισδοχής με τη γειτονική χώρα, που όμως στην πράξη δεν εφαρμόζεται. Ποιο είναι το επόμενο όπλο μας ;

Η χώρα μας εγείρει επανειλημμένα και με επιτακτικό τρόπο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το ζήτημα της παρελκυστικής τακτικής της γειτονικής χώρας ως προς τις διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε. για τη σύναψη Συμφωνίας Επανεισδοχής, οι οποίες έχουν παγώσει, με υπαιτιότητα της Τουρκίας. Θέτει επίσης το ζήτημα της αρνητικής στάσης της ως προς την εφαρμογή του υφιστάμενου διμερούς ελληνοτουρκικού Πρωτοκόλλου Επανεισδοχής. Με τη δική μας επιμονή αυτά τα ζητήματα έχουν πλέον ενταχθεί στο πλαίσιο των σχέσεων Ε.Ε. – Τουρκίας. Εξάλλου, -και δεν είναι τυχαίο αυτό- το σχετικό Κεφάλαιο 24 «Δικαιοσύνη, Ελευθερία και Ασφάλεια» των ενταξιακών διαπραγματεύσεων παραμένει παγωμένο από τον Σεπτέμβριο του 2006. Αυτονόητο είναι πιστεύω πως η Τουρκία ειδικότερα διακινδυνεύει το ευρωπαϊκό της μέλλον στο βαθμό που δεν επιδείξει τη δέουσα διάθεση συνεργασίας και υπευθυνότητας.

Παρατηρούμε κινητικότητα στο ζήτημα του ονόματος των Σκοπίων. Τι αναμένετε, ειδικότερα, σ’ αυτόν τον κύκλο επαφών του απεσταλμένου του ΟΗΕ;

Η ελληνική θέση είναι σαφής και διακηρυγμένη. Όλοι γνωρίζουν που στεκόμαστε και ότι προσεγγίζουμε το θέμα με καλή πίστη και θέληση. Η άλλη πλευρά, δυστυχώς, μένει αγκυλωμένη σε εθνικιστικές κορώνες βγαλμένες μέσα  από τις σκοτεινότερες εποχές της ιστορίας της περιοχής. Με αυτόν τον τρόπο έχει αυτοεγκλωβιστεί σε πολιτικές που δεν έχουν σχέση με την αρχή της καλής γειτονίας. Εμείς είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε στην προοπτική μιας ουσιαστικής διαπραγμάτευσης για μια αμοιβαία αποδεκτή λύση: σύνθετη ονομασία που να ισχύει έναντι όλων. Έτσι κερδίζουμε όλοι. Διαφορετικά, χαμένοι θα είναι οι γείτονές μας.

Σε λίγες ημέρες θα βρίσκεται εδώ ο Τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν. Ποια θέματα οφείλει να του θέσει η ελληνική κυβέρνηση;

Θα επαναλάβουμε στον κ. Ερντογάν τη σαφή, ειλικρινή και σταθερή θέση της χώρας μας για την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας. Η  ένταξη της Τουρκίας θα υπάρξει μόνο εφόσον εκπληρώσει όλα τα κριτήρια και προαπαιτούμενα που έχουν τεθεί από την ΕΕ. Συνεπώς, η κατάληξη του όλου εγχειρήματος εξαρτάται πρωτίστως από την ίδια την Τουρκία. Αν η Τουρκία εκπληρώσει χωρίς παρεκκλίσεις τις υποχρεώσεις και πείσει ότι θέλει και μπορεί να είναι ένα κράτος-δικαίου που σέβεται τις σχέσεις καλής γειτονίας, που δεν υιοθετεί απειλές πολέμου έναντι των γειτονικών της χωρών, που σέβεται τα ανθρώπινα και μειονοτικά δικαιώματα και τις θρησκευτικές ελευθερίες,  τότε η Ένωση θα δεχθεί την Τουρκία στους κόλπους της.