ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών & Βουλευτής Δωδεκανήσου
1)Στην επίσκεψή σας στις ΗΠΑ θα παραβρεθείτε και στον εορτασμό που διοργανώνει η Ομογένεια για την απελευθέρωση των Δωδεκανήσων. Την ίδια περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη το θέμα της ψήφου των Αποδήμων. Όπως όλα δείχνουν, το σχέδιο νόμου της κυβέρνησης δεν θα περάσει από τη Βουλή, καθώς το ΠΑΣΟΚ δεν συμφωνεί. Ποια εικόνα έχετε αποκομίσει από τις επαφές σας με την Ομογένεια για το συγκεκριμένο θέμα;

Για να κερδίσουμε το μέλλον, ειδικά σε μια περίοδο πρωτοφανούς κρίσης, πρέπει να ενώσουμε δυνάμεις, να ενώσουμε χέρια, να ενώσουμε ιδέες. Και αυτό είναι που επιδιώκει σε όλα τα επίπεδα η κυβέρνησή μας. Επιδιώκει την ενότητα, την ομοψυχία, τη συναίνεση. Δυστυχώς, η αντιπολίτευση δεν στέκεται στο ύψος των περιστάσεων. Και αυτό φαίνεται με τον πιο καθαρό τρόπο στο θέμα της ψήφου των αποδήμων αδερφών μας. Την ώρα που ο Οικουμενικός Ελληνισμός πρέπει να έχει μια φωνή και να είναι μια γροθιά, δυστυχώς κάποιοι προτάσσουν το κομματικό συμφέρον. Κατανοώ απόλυτα την απογοήτευση του απλού απόδημου Έλληνα από τις δολιχοδρομίες και υπεκφυγές του ΠΑΣΟΚ και θέλω να διαβεβαιώσω τους συμπατριώτες μας πως η Νέα Δημοκρατία δεν θα κουραστεί να προσπαθεί για να εξασφαλίσει στον απόδημο ελληνισμό λόγο και ρόλο για όσα συμβαίνουν στη Μητέρα Πατρίδα. Αυτό τον στόχο εξυπηρετεί η κατάθεση στη Βουλή, μετά από εξαντλητικό διάλογο με όλους, του Νομοσχεδίου σχετικά με τη Ψήφο των Αποδήμων. Ας πάρουν και τα άλλα κόμματα τις ευθύνες τους.

2)Πρόσφατα επέστρεψε από τις ΗΠΑ η υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη, η οποία έκανε λόγο για "νέο πνεύμα" στην Ουάσιγκτον, με αφορμή την ανάληψη των καθηκόντων της κυβέρνησης Ομπάμα. Τι προσδοκάτε από τις επαφές σας στις ΗΠΑ και τι περιμένετε όσον αφορά τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις από εδώ και στο εξής;

Η Ελλάδα είναι μια υπεύθυνη και σοβαρή χώρα με αυξημένο διεθνές κύρος. Από τη νέα αμερικανική διοίκηση αντιμετωπίζεται ως αξιόπιστος συνομιλητής και στρατηγικός εταίρος. Η χώρα μας συμμετέχει δραστήρια και ενεργά σ’ ένα ευρύ πλέγμα ευρωπαϊκών και διεθνών πρωτοβουλιών. Οι αμερικανοί αξιωματούχοι ακούν με ανοιχτό και εποικοδομητικό πνεύμα της ελληνικές θέσεις. Είναι ενήμεροι και αναζητούν συνθετικές και συναινετικές λογικές. Και αυτό δεν αφορά μόνο τα αμιγώς ελληνικού ενδιαφέροντος ζητήματα. Υπάρχει ειλικρινής διάθεση και βούληση για περαιτέρω διεύρυνση και εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η πρωτοβουλία για τη σύσταση μικτών ομάδων εργασίας σε μία σειρά κρίσιμων ζητημάτων αμοιβαίου ενδιαφέροντος (Βαλκάνια, Μ. Ανατολή, Καύκασος).  Λαμβάνοντας υπόψη και το θεσμικό μας ρόλο ως προεδρεύουσα χώρα του ΟΑΣΕ, θα εντατικοποηθούν ακόμα περισσότερο οι διμερείς επαφές και διαβουλεύσεις. Κοινός τόπος δράσης θα είναι η ουσιαστική συμβολή στην επίλυση των ανοικτών ζητημάτων που απασχολούν την ευρωατλαντική κοινότητα.

3)Μεταξύ των θεμάτων που αφορούν στις σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ είναι και αυτό του visa waiver program. Πιστεύετε ότι βρισκόμαστε κοντά στην επίτευξη μιας λύσης; Θεωρείτε ότι υπήρχαν πολιτικοί λόγοι πίσω από την απόφαση των ΗΠΑ να μην εντάξουν την Ελλάδα σε αυτό;

Εκφράσαμε την έντονη δυσαρέσκειά μας τον Οκτώβριο του 2008, για την απόφαση της αμερικανικής διοίκησης να μην εντάξει την Ελλάδα στο πρόγραμμα «visa waiver». Η  ένταξη στο πρόγραμμα συνεχίζει να αποτελεί επιδιωκόμενο στόχο για την ελληνική κυβέρνηση. Το θέμα έχει συζητηθεί με τη νέα πολιτική ηγεσία στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και δεν θεωρούμε ότι συντρέχουν πολιτικοί λόγοι για τη μη επίλυση του ζητήματος. Η Ελλάδα επιθυμεί άλλωστε την περαιτέρω προαγωγή των σχέσεων μεταξύ των δύο λαών. Συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε στενά με το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, ως προς τους κανονισμούς ασφαλείας και την εφαρμογή όλων των σχετικών κριτηρίων. Προσβλέπουμε λοιπόν σε αίσια έκβαση ως προς το θέμα αυτό.

4) Στο επίκεντρο βρίσκονται και πάλι οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας. Το υπουργείο Εξωτερικών κάνει λόγο για στασιμότητα στις σχέσεις κατά το 2008. Υπάρχουν λόγοι για τους οποίους θα μπορούσαμε να περιμένουμε κάποια βελτίωση μέσα στο 2009;

Στο Υπουργείο Εξωτερικών αξιολογούμε συστηματικά τα ποιοτικά στοιχεία που προσδιορίζουν την τουρκική πολιτική έναντι της Ελλάδας. Οι συνεχιζόμενες διεκδικήσεις και αμφισβητήσεις αποτελούν ξεκάθαρη παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας. Η Τουρκία εξακολουθεί με τη στάση της να υπονομεύει την εγκαθίδρυση σχέσεων καλής γειτονίας και να μη συνεισφέρει  στην οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών. Αγνοεί θεμελιώδεις αρχές της διεθνούς κοινωνίας και δεν εξυπηρετεί τα ίδια τα συμφέροντα του τουρκικού λαού. Το κόστος θα είναι σημαντικό για την ίδια. Άλλωστε η ευρωπαϊκή της προοπτική είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ορθή εκπλήρωση αδιαπραγμάτευτων κριτηρίων και προαπαιτουμένων. Η ελληνική κυβέρνηση συνεχίζει να εργάζεται με υπεύθυνο τρόπο και με οδηγό την καλύτερη εξυπηρέτηση των εθνικών μας συμφερόντων. Απαντάμε άμεσα και αποτελεσματικά σε κάθε είδους πρόκληση. Στην ευρωπαϊκή κοινότητα αξιών δεν υπάρχει χώρος για άστοχες συμπεριφορές διεκδίκησης και αμφισβήτησης. Στο τέλος της διαδρομής η επιλογή θα ανήκει αποκλειστικά στην ίδια την Τουρκία.   

5)Κάτι ανάλογο ισχύει και για το θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ. Σας ανησυχούν τα πρόσφατα γεγονότα (επεισόδια στην Οχρίδα) και η αδιάλλακτη στάση που επιμένει να κρατά η κυβέρνηση των Σκοπίων;

Μας ανησυχεί και μας προβληματίζει η πολιτική ανευθυνότητα της ηγεσίας των Σκοπίων. Έχει συνειδητά καλλιεργήσει τη διαμόρφωση ενός ιδεολογικού και πολιτικού περιβάλλοντος εχθρικού προς τη χώρα μας. Συνεχίζει να επενδύει στο φθηνό λαϊκισμό, στο φανατισμό και τη μισαλλοδοξία. Τα πρόσφατα γεγονότα «ρίχνουν φως» στις μεθοδευμένες προσπάθειες της κυβέρνησης Γκρουέφσκι, να επενδύσει πολιτικά στην έξαρση του εθνικισμού για εσωτερική κατανάλωση. Οι συνέπειες είναι ορατές στην εξωτερική συμπεριφορά της χώρας. Στο θέμα της ονομασίας, η Ελλάδα επιμένει στις διαπραγματεύσεις προκειμένου να βρεθεί λύση. Υπάρχει προφανώς στασιμότητα, με αποκλειστική ευθύνη των Σκοπίων και δεν είμαστε αισιόδοξοι. Ο ολισθηρός δρόμος που επιλέγουνε, μόνο σε απομόνωση της ΠΓΔΜ μπορεί να οδηγήσει έναντι της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Το κριτήριο των σχέσεων καλής γειτονίας είναι αδιαπραγμάτευτο και αποτελεί ζήτημα πρωταρχικής σημασίας. Στην ευρωπαϊκή μας γειτονιά, δεν υπάρχει καμία θέση για αλυτρωτικές λογικές και αταβιστικούς εθνικισμούς.

6)Τέλος, στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό επικρατεί αφενός το θέμα της Οικονομίας και αφετέρου το ζήτημα της συναίνεσης. Με δεδομένο ότι το ΠΑΣΟΚ δεν δείχνει διατεθειμένο να προχωρήσει σε συνεννόηση μαζί σας έστω σε κάποια βασικά θέματα και με την εύθραυστη πλειοψηφία των 151 βουλευτών, πώς μπορεί η κυβέρνηση να οδηγήσει τη χώρα έξω από την κρίση;

Η κυβέρνηση με υψηλό αίσθημα ευθύνης κάλεσε τα κόμματα της αντιπολίτευσης σε ένα γόνιμο διάλογο προκειμένου να συμφωνήσουμε όλοι μαζί για το καλό του τόπου στα αυτονόητα και να δώσουμε τις λύσεις που απαιτούν οι έκτακτες αυτές περιστάσεις.  Η κυβέρνηση έχει συνολικό, ολοκληρωμένο, ουσιαστικό σχέδιο που κινείται σε ρεαλιστικές βάσεις και είναι αυτό που χρειάζεται η χώρα. Λέμε όμως ταυτόχρονα πως σε αυτές τις δύσκολες περιστάσεις, έχουμε χρέος να τοποθετούμαστε όλοι με ευθύνη, να μην ενθαρρύνουμε υπερβολικές διεκδικήσεις, να μην αναλωνόμαστε σε μια  πλειοδοσία ανέφικτων παροχών και να εγγυηθούμε από κοινού ένα κλίμα κοινωνικής ηρεμίας και κοινωνικής εμπιστοσύνης. Μόνο πάνω σε μια τέτοια βάση μπορούμε να βγούμε από το σκοτεινό τούνελ αυτής της κρίσης, που πλήττει ολόκληρο τον κόσμο, με τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Για αυτό και όλοι κρινόμαστε από την υπευθυνότητα που επιδεικνύουμε και από την ειλικρίνεια των προθέσεών μας απέναντι στις πραγματικές ανάγκες του ελληνικού λαού.