ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών & Βουλευτής Δωδεκανήσου
Σήμερα οι διεθνείς σχέσεις καθίστανται ολοένα και πιο πολύπλοκες, καλύπτοντας ένα ευρύτατο φάσμα θεμάτων και τομέων, πέραν αυτού που στο παρελθόν αποκαλούνταν «παραδοσιακή διπλωματία». Ένα σύγχρονο Υπουργείο Εξωτερικών πρέπει να λειτουργεί όχι μόνον ως πολιτικό υπουργείο, αλλά ταυτόχρονα και ως παραγωγικό. Η εικόνα ενός «εξωτικού» υπουργείου, που ασχολείται αποκλειστικά με θέματα της «υψηλής» λεγόμενης πολιτικής, δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της νέας εποχής. Γι’ αυτό και από την πρώτη στιγμή προσπαθήσαμε εντατικά και πετύχαμε να φέρουμε το ΥΠΕΞ κοντά στον πολίτη. Αυτή είναι η φιλοσοφία μας και αυτή ακολουθήσαμε με συνέπεια όλο αυτό το διάστημα: ένα σύγχρονο Υπουργείο, στην πρώτη γραμμή της αναπτυξιακής προσπάθειας, αλλά και δίπλα στον Έλληνα, όπου κι αν βρίσκεται.

Ενισχύοντας την τουριστική ανάπτυξη

Από το 2ο Διεθνές Φόρουμ Τουρισμού Ρόδου

Συστρατευόμαστε στην κυβερνητική προσπάθεια για τη στρατηγική ανάδειξη του τουριστικού μας προϊόντος, επικουρώντας το έργο του καθύλην αρμοδίου Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης.
Εργαζόμαστε, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων μας για τη διευκόλυνση της ροής των επισκεπτών στη χώρα, διατηρώντας πάντα υψηλά επίπεδα ασφάλειας.

Για να επιτύχουμε, αξιοποιούμε κάθε ευνοϊκή πρόβλεψη της Συνθήκης Schengen. Η Συνθήκη Schengen καταργεί τα σύνορα μεταξύ των κρατών - μελών της, διευκολύνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων (και άρα και τον τουρισμό) στο εσωτερικό της Ε.Ε. Θεσπίζει, όμως παράλληλα ένα αυστηρότατο και κοινό για όλα τα κράτη- μέλη καθεστώς ελέγχου της εισόδου πολιτών τρίτων χωρών, με σκοπό να προστατεύσει τους Ευρωπαίους και τους Έλληνες πολίτες από τη λαθρομετανάστευση, το οργανωμένο έγκλημα, κλπ.

Δεδομένου, μάλιστα ότι τα εθνικά μας σύνορα είναι ταυτόχρονα και εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε η χώρα μας έχει αυξημένες υποχρεώσεις για την ορθή εφαρμογή των προβλεπόμενων από τη Συνθήκη ελέγχων. Στο πλαίσιο της προσπάθειας μας για ενίσχυση του τουριστικού ρεύματος προς τη χώρα μας εμείς:

1. Αναδιαρθρώνουμε και εξορθολογίζουμε την ελληνική προξενική παρουσία ανά τον κόσμο.
Προχωρήσαμε στη μετεγκατάσταση προξενικών και διπλωματιών αρχών όπου κρίθηκε απαραίτητο (Μόσχα, Αγ. Πετρούπολη) ενώ ιδρύσαμε νέες αρχές σε αναδυόμενες τουριστικές αγορές (Σαγκάη, Καντόνα, Μοναστήρι). Ενισχύουμε τις προξενικές αρχές που αντιμετωπίζουν αυξημένο όγκο εργασίας με επιπλέον προσωπικό (Μόσχα, Κίεβο, Βελιγράδι, Σμύρνη).

Απλοποιούμε και επιταχύνουμε την διαδικασία έκδοσης βίζας μέσω των σχετικών εγκυκλίων και οδηγιών που έχουν δοθεί στις προξενικές αρχές μας. Εφαρμόζονται πλέον τα εξής:

α. Έκδοση των θεωρήσεων σε χρόνο από τους πλέον ανταγωνιστικούς μεταξύ των εταίρων μας, πάντα αφού διενεργηθεί ο ενδελεχής προβλεπόμενος έλεγχος των υποβληθέντων δικαιολογητικών.

β. Χρήση της δυνατότητας εξαίρεσης από την υποχρέωση αυτοπρόσωπης παρουσίας των αιτούντων, προκειμένου περί ταξιδιωτών καλής πίστης ή όταν μεσολαβούν εγκεκριμένα ταξιδιωτικά πρακτορεία.

γ. Χρήση της δυνατότητας χορήγησης θεωρήσεων μακράς διάρκειας και πολλαπλών εισόδων σε καλής πίστης ταξιδιώτες (επιχειρηματίες, άτομα εγνωσμένου οικονομικού και κοινωνικού κύρους, πανεπιστημιακούς, ερευνητές, κτλ), οι οποίοι πληρούν, βεβαίως, τις απαιτούμενες προϋποθέσεις. Με τα μέτρα αυτά έχουμε επιτύχει τη μείωση της ταλαιπωρίας και την ταχύτερη εξυπηρέτηση των αιτούντων θεώρηση εισόδου και τη δραστική μείωση του φαινομένου με τις «ουρές» έξω από τα Προξενεία μας.

δ. Καθιέρωση τακτικών επαφών των επικεφαλής των προξενικών αρχών με φορείς της προξενικής τους περιφερείας για την προβολή της Ελλάδας ως τουριστικού προορισμού, καθώς και την παροχή διευκρινίσεων σχετικά με την έκδοση θεωρήσεων.

ε. Θεσμοθέτηση δύο τουλάχιστον κατ’ έτος προξενικών συσκέψεων, υπό τη αιγίδα της οικείας Πρεσβείας για θέματα πολιτικής θεωρήσεων, με σκοπό το συντονισμό δράσης, την ανταλλαγή εμπειριών, την επίλυση δυσχερειών και προβλημάτων, επιδιώκοντας πάντα την επιτάχυνση και απλούστευση των διαδικασιών χορήγησης θεωρήσεων.

2. Αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της ΕΕ.

Μιλώντας για τον Τουρισμό στο συνέδριο του Διεθνούς Κέντρο Μελετών Ευξείνου Πόντου (ΔΙΚΕΜΕΠ), Κως 18-05-07
α. Διαδραματίσαμε πρωταγωνιστικό και εποικοδομητικό ρόλο για την επιτυχή έκβαση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη Συμφωνίας διευκόλυνσης της διαδικασίας έκδοσης βίζας μεταξύ Ε.Ε. – Ρωσίας, που άρχισε να εφαρμόζεται την 1η Ιουνίου 2007. Με τη συμφωνία αυτή όλοι οι Ρώσοι πολίτες εξακολουθούν να καταβάλουν 35 € και όχι το αυξημένο τέλος των 60 € για την έκδοση βίζας. Προβλέπεται επίσης η χορήγηση θεωρήσεων με απλουστευμένες διαδικασίες σε διάφορες κατηγορίες Ρώσων πολιτών, ενώ σε πολλές από τις περιπτώσεις αυτές οι θεωρήσεις χορηγούνται ατελώς.

β. Είχαμε ανάλογη θετική συνεισφορά και στη μονογραφή αντίστοιχης Συμφωνίας διευκόλυνσης θεωρήσεων μεταξύ Ε.Ε. – Ουκρανίας. Η Συμφωνία αυτή αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή περί τα τέλη του 2007. Σημειώνεται ότι και οι Ουκρανοί πολίτες δεν επηρεάζονται από το αυξημένο τέλος των 60 €, καθώς εξακολουθούν να καταβάλουν 35 € για έκδοση βίζας.

γ. Επιπλέον, με επίμονες διαπραγματεύσεις, πετύχαμε την εξαίρεση από την αύξηση της τιμής της βίζας των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, Βοσνία – Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Π.Γ.Δ.Μ., Σερβία) και της Μολδαβίας. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες αυτών των χωρών θα εξακολουθήσουν μέχρι την 1.1.2008 να καταβάλουν 35 €. Μάλιστα, η εξαίρεση αυτή θα επεκταθεί και μετά την 1.1.2008, εφόσον, μέχρι τότε, τεθούν σε ισχύ -όπως προβλέπουν τα σχετικά χρονοδιαγράμματα- οι συμφωνίες που έχουν μονογραφηθεί μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των χωρών αυτών για την διευκόλυνση της χορήγησης βίζας.

Στην Λίνδο με τον Αναπληρωτή Πρωθυπουργό της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας κ. Hua Jianmin, 01-02-07

δ. Αναλαμβάνουμε διπλωματικές πρωτοβουλίες προκειμένου να ανοίξουμε δρόμους πρόσβασης στην νέα και δυναμικά αναπτυσσόμενη Κινεζική αγορά. Οι Προξενικές Αρχές μας εφαρμόζουν συστηματικά και χωρίς προβλήματα τη Συμφωνία ADS μεταξύ Ε.Ε. – Κίνας, με την οποία διευκολύνεται η χορήγηση θεωρήσεων σε Κινέζους πολίτες που επιθυμούν να επισκεφθούν τη χώρα μας και διακινούνται μέσω διαπιστευμένων κινεζικών τουριστικών πρακτορείων.

ε. Χτίζουμε γέφυρες συνεργασίας και διόδους επικοινωνίας με τους φορείς τουρισμού και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Στόχος μας, μέσα από μηχανισμούς αλληλοενημέρωσης και κοινές πρωτοβουλίες, προκειμένου να εκμεταλλευτούμε στο έπακρο τις μεγάλες ευκαιρίες που συνεπάγονται οι νέες ευκαιρίες για την τουριστική ανάπτυξη.

Δίπλα στους συμπατριώτας μας που βρίσκονται σε κίνδυνο

Αποστολή του Υπουργείου Εξωτερικών είναι η προστασία των Ελλήνων πολιτών στο εξωτερικό όποτε η ανάγκη το επιβάλλει και όπου κι αν βρίσκονται. Για το λόγο αυτό δίδουμε έμφαση στην ανάπτυξη των μηχανισμών εκείνων που θα επιτρέψουν την αποτελεσματική παρέμβασή μας για τη συνδρομή των συμπολιτών μας, ιδιαιτέρως σε περιπτώσεις κρίσεων.

Υποδοχή των πρώτων επιβατών της ειδικής πτήσης της Ολυμπιακής από την Ταϊλάνδη μετά από το τσουνάμι

α. Μετατρέψαμε τη Μονάδα Διαχείρισης Κρίσεων, από έναν θεσμό που ουσιαστικά υφίστατο μόνο στα χαρτιά, σε μηχανισμό που επιτρέπει την αντιμετώπιση ανθρωπιστικών κρίσεων με μεθοδικότητα και σύστημα. Αντλώντας από την πολύτιμη εμπειρία που αποκτήθηκε κατά την επιτυχή αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων, (όπως το τσουνάμι και την κρίση στο Λίβανο), επαναπροσδιορίσαμε το ρόλο της Μονάδας Διαχείρισης Κρίσεων, η οποία μετατρέπεται από επιτελικό σε τακτικό όργανο, για την αντιμετώπιση από το ΥΠΕΞ εκτάκτων καταστάσεων ανθρωπιστικής και προξενικής φύσεως με διεθνείς πτυχές. Με τον νέο Οργανισμό του Υπουργείου προβλέπεται, πλέον, η συνεργασία της Μονάδας Διαχείρισης Κρίσεων με το Situation Centre της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τις αντίστοιχες μονάδες των εταίρων μας στην Ένωση, συνεργασία που σε πολλές περιπτώσεις έχει αποδειχθεί πολύτιμη.

β. Κινητοποιηθήκαμε άμεσα για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής τραγωδίας του Δεκεμβρίου του 2004 εξαιτίας του παλιροϊκού κύματος (τσουνάμι) στην Ταϋλάνδη. Από την πρώτη στιγμή της τραγωδίας, οι τοπικές διπλωματικές και προξενικές αρχές μας, έσπευσαν να συνδράμουν με όλες τους τις δυνάμεις σε 24ωρη βάση τους συμπατριώτες μας που βρίσκονταν σε κίνδυνο. Συνεργαστήκαμε αποτελεσματικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και με φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών. Συνδράμαμε στην επιστροφή πολιτών και από άλλα κράτη – μέλη της Ε.Ε. Το πρώτο αεροσκάφος που προσγειώθηκε στις πληγείσες περιοχές ήταν ελληνικό, γεγονός με έντονο συμβολισμό και ιδιαίτερη σημασία. Παράλληλα και χάρις και στην άμεση, ανιδιοτελή και γενναιόδωρη προσφορά του ελληνικού λαού, η χώρα μας καταγράφηκε ως μία από τις πρώτες στην προσφορά υλικής βοήθειας στην περιοχή.

Κατά την υποδοχή των Ελλήνων ναυτικών μετά τις επιτυχείς προσπάθειες του Υπουργείο Εξωτερικών για την απελευθέρωση τους από τις αρχές του Πακιστάν γ. Αναλόγως επιτυχημένες ήταν και οι προσπάθειες μας σε πολλές περιπτώσεις Ελλήνων ναυτικών που κρατούνταν στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων η απελευθέρωση από το Πακιστάν των Ελλήνων ναυτικών του πλοίου Tasman Spirit, η επιστροφή του πλοιάρχου Μάγκουρα του πλοίου Prestige που κρατείτο από τις ισπανικές αρχές και ο επαναπατρισμός του Έλληνα ναυτικού Καστανιά από την Αίγυπτο μετά από 17 ολόκληρα χρόνια.