ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Υφυπουργός Εξωτερικών & Βουλευτής Δωδεκανήσου

Χαιρετισμός στην εκδήλωση του Ιδρύματος K. Adenauer και του LSE για το BREXIT, 2016-06-16

Σας καλωσορίζω κι εγώ εκ μέρους του Ε .Κ .Αριστείας Jean Monnet του ΕΚΠΑ.
Είμαστε -- για όσους δεν το γνωρίζουν -- ένα ερευνητικό και εκπαιδευτικό κέντρο τρεις φορές βραβευμένο από το ομώνυμο πρόγραμμα της Ευρωπ. Επιτροπής για τα ερευνητικά προγράμματά μας στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση και την συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΕ.
Είναι προφανές λοιπόν ότι ένα θέμα όπως της σημερινής εκδήλωσης, μάς ενδιαφέρει, και θα έπρεπε να ενδιαφέρει κάθε Έλληνα και Ελληνίδα.
Γι αυτό και ενώσαμε τις δυνάμεις μας με το Ίδρυμα Konrad Adenauer και τον Σύνδεσμο Αποφοίτων του LSE για να ετοιμάσουμε τη σημερινή συζήτηση μεταξύ ανθρώπων από διαφορετικές οπτικές γωνιές αλλά και με μεγάλη εμπειρία στα ευρωπαϊκά πράγματα.
Η Μεγ. Βρετανία παραμένει μια ισχυρότατη δύναμη και όχι μόνο σε επίπεδο Ευρώπης. Μας συνδέουν πολλοί και στενοί δεσμοί, και υπήρξε παραδοσιακός μας σύμμαχος και εταίρος. Ως Ελλάδα που της οφείλει ιστορικά πολλά, θεωρούμε ότι έχει ακόμα πολλά να προσφέρει στην Ευρώπη. Χωρίς το Η.Β η Ευρώπη θα ήταν σίγουρα μικρότερη και λιγότερο ισχυρή.
Όμως οι τελευταίες και κυλιόμενες δημοσκοπήσεις αποπνέουν βαθειά ανησυχία. Αν υπερισχύσει το Bremain, τότε τα πράγματα θα είναι ήρεμα. Αν όμως συμβεί το αντίθετο, θα δούμε πιθανότατα κάθε είδους αναταράξεις και αβεβαιότητα σε όλη την Ευρώπη.
Όσοι γνωρίζουν την βρετανική ιστορία και ψυχοσύνθεση ξέρουν πόσο προβληματική ήταν συχνά για πολλούς Βρετανούς η σχέση με τις Βρυξέλλες και τι σημαίνει η ευκαιρία που προσφέρθηκε να εκφραστεί αυτή η καχυποψία.

Σε περίπτωση αρνητικού αποτελέσματος η ευρωπαϊκή ενοποίηση θα γνωρίσει πιθανότατα τις πιο δύσκολες μέρες της ιστορίας της. Η είσοδος σε ¨αχαρτογράφητα ύδατα¨ θα είναι άλλωστε από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα ενός Brexit. Η Ευρώπη θα χρειαστεί πραγματικούς ηγέτες για να ξεπεράσει την κρίση.
-Ποιες θα είναι οι επιλογές των νικητών ως προς την διαδικασία και το ίδιο το σχέδιο που θα ακολουθηθεί;
-Πως θα αντιδράσει η ΕΕ και τι πρωτοβουλίες θα μπορέσει να πάρει υπό τις δύσκολες σημερινές συνθήκες;
-Πως θα αποθαρρύνει παρόμοιες με το Brexit κινήσεις;
-Πόσα χρόνια θα χρειαστούν για να υπάρξει μια νέα ισορροπία;

Οι περισσότεροι αναλυτές βλέπουν

-χρηματιστήρια να χοροπηδούν (τον πρώτο τουλάχιστον καιρό)
-κεντρόφυγες πολιτικές δυνάμεις σε όλη την Ευρώπη που θα ενισχυθούν και πλέον θα επικαλούνται ένα πραγματικό και όχι θεωρητικό προηγούμενο
-ανακατανομή της ισχύος μέσα στην ΕΕ
-επιπτώσεις διαφόρων μεγεθών για όλα τα κ- μ.
Ειδικά για την Ελλάδα θα υπάρχουν σίγουρα και άλλες, ιδιαίτερες συνέπειες:
Σε μια ΕΕ βυθισμένη στα νέα προβλήματα, θα προκύψουν νέες προτεραιότητες και το ενδιαφέρον για την Ελλάδα θα είναι λογικά μικρότερο.
Όταν εξάλλου το ταμπού της εξόδου μιας χώρας από την ΕΕ θα έχει σπάσει κάθε έξοδος χώρας γίνεται πιο εύκολη… Το Brexit δεν θα είναι κατά συνέπεια τόσο δύσκολο και απρόβλεπτο όπως ήταν το καλοκαίρι 2015. Εξάλλου, θα εκδηλωθούν από πολλές και διαφορετικές πλευρές αλυσιδωτές αντιδράσεις, και ουδείς μπορεί να προβλέψει που θα οδηγηθεί η ΕΕ μέσα από την ανοιχτή πλέον σύγκρουση κεντρόφυγων και κεντρομόλων δυνάμεων στη Γηραιά Ήπειρο.
Σημαντικότατο θέμα για την Ελλάδα θα είναι και η φημολογούμενη απάντηση του γαλλογερμανικού άξονα στο σενάριο της βρετανικής εξόδου. Η επιλογή για "περισσότερη Ευρώπη" ήταν διαχρονικά η σταθερή ελληνική προτίμηση. Αλλά είναι άραγε η παλιά η συνταγή η πιο κατάλληλη; Και τι θα συνεπάγεται μια τυχόν γαλλογερμανική προτροπή για " ευρωπαϊκή φυγή προς τα εμπρός" για την Ελλάδα; Μπορεί η χώρα μας να κρατηθεί θεσμικά στον πυρήνα της Ευρώπη; Θα θέλει ο ελληνικός λαός, όταν σήμερα διακατέχεται από εντονότατη ευρώκαχυποψία;
Τα δημοψηφίσματα για εξαιρετικά περίπλοκα ζητήματα είναι συνήθως μια ριψοκίνδυνη πρακτική ιδίως όταν δεν επιβάλλονται από το Σύνταγμα και προκηρύσσονται ουσιαστικά για εσωτερικούς λόγους. Και δεν έχουν απαραίτητα και τη δημοκρατικότητα που συνήθως τους αποδίδεται, όταν οι σχετικές αναλύσεις επιμένουν ότι συνήθως για άλλα ερωτώνται οι ψηφοφόροι και σε άλλα απαντούν…
Δυστυχώς, στην περίπτωση της Βρετανίας τυχόν ψήφος υπέρ του Brexit θα είναι αμετάκλητη. Δεν θα υπάρχει η δυνατότητα το ¨ Όχι¨ να γίνει με κυβερνητική απόφαση ¨Ναι¨ , όπως έγινε στην Ελλάδα πριν ένα περίπου χρόνο...